Toren van Pisa drie eeuwen veilig, of niet

Na elf jaar heeft Pisa zijn toren terug. Afgelopen weekeinde is met een reeks feestelijkheden gevierd dat de restauratie van het monument is voltooid en kreeg de burgemeester de sleutel weer in handen. De komende drie eeuwen is de toren veilig, zegt de voorzitter van de restauratiecommissie. Critici, onder wie de historicus en Pisa-deskundige Piero Pierotti, voorspellen dat over 50 jaar al weer noodmaatregelen genomen moeten worden.

De ingreep heeft 60 miljoen gulden gekost. Toen 12 jaar geleden stukken steen naar beneden begonnen te vallen en er grote scheuren in de muren bleken te zitten, werd er groot alarm geslagen. De toren ging meteen dicht voor het publiek.

Eerst werden er noodmaatregelen getroffen om te voorkomen dat de toren om zou vallen. Een steuncorset van stalen kabels moest de onderste laag stevigheid bieden, omdat daar de druk op de stenen het grootst was. Een loden contragewicht en twee stalen scheerlijnen boden extra bescherming.

Af en toe was er paniek, zoals in de zomer van 1995, toen de toren in één dag één millimeter schever was komen te staan, evenveel als normaal in een heel jaar. De internationale groep van deskundigen koos er uiteindelijk voor om 70 ton zand weg te zuigen onder de hoogste kant van de toren, zodat die aan de hoge kant iets naar beneden zakte. De 14,5 duizend ton wegende toren staat nu een halve graad minder scheef. In januari 1990, toen de toren dicht ging, stond het monument 4,50 meter uit het lood. Nu is dat iets meer dan vier meter.

De toren gaat in oktober voor publiek open. Voor de restauratie kostte dat bijna vijf gulden, in de toekomst zal het tegen de 30 gulden gaan kosten. Bovendien wordt het aantal bezoekers dat gelijktijdig de 297 traptreden naar boven kan lopen, beperkt tot ongeveer 30.