Red Spots

Rond 1990 nam voor 't eerst sinds de Tweede Wereldoorlog de kindersterfte in Nederland toe, maar dan alleen onder het kansarme deel van de bevolking. Ziekte is niet alleen een medisch, maar vooral ook een sociaal probleem.

Hoeveel erger moet het eind jaren veertig geweest zijn in Engeland, dat de oorlog gewonnen had, maar de vrede verloren. `Up north' met zijn verouderde industrie en steenkolenmijnen moet het bestaan grauw en uitzichtloos zijn geweest. Bijvoorbeeld in Newcastle, waar in de arbeiderswijk Benwell de kindersterfte zo toenam dat op initiatief van Sir James Spence een onderzoek werd opgezet naar de gevolgen van armoede op de gezondheid. Men volgde gedurende de eerste jaren van hun leven een groep kinderen die in mei en juni van 1947 werd geboren. Deze mensen staan bekend als `Red spots', omdat hun dossier een rode stip kreeg. In de gelijknamige documentaire van Alexander van der Meer wordt de kijker geconfronteerd met hun trieste levensgeschiedenissen.

Daar is de heer Renwick die op jonge leeftijd zijn vader verloor, een aantal jaren geleden zijn geliefde tweelingbroer, en nu asbest in zijn longen heeft. Politieagent Tom Smith die na vijf jaar huwelijk scheidde en nu in een aftandse woning het leven als een hel ervaart. Duivenmelker Ritchie Stobbart die leidt aan longemfyseem veroorzaakt door dezelfde duiven waar hij geen afstand van kan doen.

In de portretten van deze en andere mensen keren dezelfde thema's terug. De plaats van de pub in hun leven. De verwevenheid van geluk met de lotgevallen van de voetbalclub Newcastle United. De drank die het bestaan voor sommigen nog enigszins dragelijk maakt en voor anderen juist ondragelijk.

De portretten van Red Spots worden afgewisseld met interviews met wijkverpleegster Emerson die beschrijft welke toestanden ze destijds aantrof: families met acht kinderen die op twee kamers leefden, zes gezinnen die één waterkraan deelden. ,,Ik vroeg me af of ik het beter zou kunnen doen dan die moeders. Maar ik wist niet hoe.''

Professor Alan Craft, hoogleraar kindergeneeskunde, vertelt hoe men de gegevens die eind jaren veertig verkregen zijn met moderne statistiek anders interpreteert. ,,Toen dacht men dat slechte moeders de schuld hadden van de kindersterfte. Nu weten we dat het vooral de armoede was.'' Zou dit ook niet voor Nederland gelden?

In deze ontroerende en intelligent gemaakte documentaire zijn de overgangen tussen de portretten niet alleen qua cameravoering, maar ook inhoudelijk knap gedaan. Na het verhaal van twee mensen die door hun ouders emotioneel verwaarloosd zijn, wordt getoond hoe één van hen verrekijkers verkoopt. Nadat professor Craft heeft gesproken over de vraag of het menselijk leven gedetermineerd is, zien we in een bingozaal de heer Brenwick schuifelen, alsof het leven een kansspel is, waarin je geluk moet hebben. De meeste mensen uit Benwell hadden dat niet.

Dokwerk: Red spots, VPRO, 21.00-22.00u.