De klank van het geloof

Protestantse geestelijken zijn vooral dienaars van het Woord. Ze moeten `de Schrift' kunnen uitleggen. De preek wordt als het belangrijkste onderdeel van de protestantse kerkdienst gezien. Een predikant die niet kan preken is als een bakker die niet kan bakken.

Katholieke geestelijken zijn in de eerste plaats bedienaars van de sacramenten, zij vertegenwoordigen de kerk als bemiddelende instantie tussen God en mens. Hoogtepunt van de katholieke liturgie is de mis, waarin de ontmoeting tussen God en mens gevierd wordt.

Dat verschil tussen protestantisme en katholicisme is op de radio duidelijk hoorbaar. EO-uitzendingen bijvoorbeeld worden bevolkt door een menigte van predikers, veelal met ruime bijbelkennis, die woordenrijk tekst en uitleg geven over bijbelgedeeltes. En dan zijn er de talrijke presentatoren die onverdroten de zielenroerselen van gelovigen proberen bloot te leggen. De religieuze muziek in de EO-uitzendingen is daarentegen als regel niet om aan te horen.

Bij de KRO is het eerder andersom. Laudate op Radio 4 bijvoorbeeld laat zondagsavonds hemelse muziek horen, van Hildegard von Bingen tot Francis Grier, en alles wat daar aan middeleeuwse, klassieke en moderne religieuze klanken tussen zit. Maar met het religieuze woord heeft men wat meer moeite.

In een uithoek van de zondag proberen de katholieken, in de door de KRO verzorgde zendtijd van het Rooms-Katholiek Kerkgenootschap (RKK), ook in woorden iets van de heilsboodschap te laten doorklinken. Verum, Bonum, Pulchrum luidt de niet geheel van pretentie gespeende titel van het programma: zoektocht naar het ware, het goede en het schone. De makers van het programma lijken echter niet een omlijnd beeld te hebben van wat ze willen, waardoor het vooral het karakter heeft van een fraaie prullenbak met een wekelijks zeer uiteenlopende inhoud. Soms lijken thema's op de klank af gekozen.

De keuze voor het recente gesprek met voormalig criminoloog en schrijver Herman Franke was ingegeven door zijn bijdrage aan een dit najaar te verschijnen boek, getiteld Eerst de waarheid, dan de schoonheid. Het gesprek ging echter goeddeels over de vraag wat misdadigers en schrijvers met elkaar gemeen hebben en leverde en passant nog een interessant inkijkje op over een ruzie tussen Franke en dagblad Trouw. Maar het gesprek had evengoed in bijna elk ander praatprogramma gepast. Soms wankelt de uitzending op de rand van het begrijpelijke, zoals gisteravond in het gesprek met dichter/essayist J.P. Guépin.

Iets dichter bij huis was het interview met Arnold Labrie, hoogleraar maatschappij- en cultuurgeschiedenis in Maastricht, naar aanleiding van diens boek Zuiverheid en decadentie. De interviewers leken er in de woordenstroom van Labrie echter op uit te tonen dat ze niet van de straat waren. Niet alleen in deze, maar ook in andere uitzendingen halen ze te pas en te onpas het existentialisme van stal. Zelfs in een foto van een priester met zijn huishoudster, in het recente boek van Ellen Tops over priesterbeelden, zagen ze Sartre en De Beauvoir.

Indrukwekkend was daarentegen het gesprek dat Noud Smelt op de avond van de eerste pinksterdag had met Herwi Rikhof, rector van de Theologische Universiteit te Utrecht. Onderbroken door een gezongen Veni Creator Spiritus gaf deze een glasheldere uiteenzetting van het bijbelse en theologische spreken over de Heilige Geest, de derde persoon in de goddelijke drie-eenheid. Zijn betoog was voor iedere leek te volgen zonder dat het ook maar een moment simplistisch werd. Er zijn dus wel degelijk ook katholieke dienaars van het Woord. En als de band met het programma onverhoopt weer eens kwijt is, zoals op 13 mei gebeurde, heeft de redactie van Laudate nog genoeg muziek voorhanden voor een waar, goed en schoon besluit van de zondag.

Laudate. Zondag, Radio 4, 22.00-23.00u.

Verum, Bonum, Pulchrum. Zondag, Radio 747AM, 23.00-0.00u.