Bulgaren geloven heilig in ex-koning Simeon

Diep geëmotioneerd sprak ex-koning Simeon II, winnaar van de Bulgaarse parlementsverkiezingen, zich gisteren uit voor ,,de wedergeboorte'' van zijn land.

Moe en bleek kwam Simeon II gisteravond in het congrescentrum van Sofia zijn verkiezingsoverwinning opeisen. In de zaal zijn vrouw en vijf kinderen, allen Spanjaarden die de Bulgaarse taal niet machtig zijn. Naast de voormalige koning het verkiezingsteam van de Nationale Beweging Simeon II (NDS II): jonge economen en advocaten.

Diep geëmotioneerd, zichzelf regelmatig onderbrekend om iets weg te slikken, las de ex-koning zijn verklaring voor. De overwinnaar van de democratische verkiezingen van 2001 bood aan iedere partij die zich achter de beginselen van de NDS II wilde scharen een coalitie aan: tegen corruptie, vóór economische groei en vóór toetreding tot de Europese Unie en NAVO.

De trekken van de man die als zesjarig jongetje niet alleen zijn vader verloor, maar ook nog eens de Bulgaarse troon op zijn hoofd geplant kreeg en die als negenjarige met zijn moeder moest vluchten om als 64-jarige terug te keren, leken nog scherper, nog kwetsbaarder dan voorheen. ,,Bulgarije is na vandaag niet meer hetzelfde'', las hij op zachte toon van een briefje voor, ,,vanaf nu gaan we samen op weg naar een spirituele en economische wedergeboorte''.

Hoe die weg eruit zal zien is de dag na de verkiezingen nog even onduidelijk als de afgelopen weken. De NDS II heeft steeds gezegd een zo breed mogelijke regering te willen. Maar vragen als wie de coalitieonderhandelingen gaat voeren (en wie de coalitie gaat leiden liggen nog volledig open. ,,Dit is niet het moment om over mijn eigen positie te spreken'', antwoordde Simeon op vragen van journalisten of hij van plan is om premier te worden.

De jurist Plamen Panajotov lijkt zich op te werpen als tweede man in de beweging. Hij was de eerste die uitspraken deed over een mogelijke samenwerking met de verliezende Unie van Democratische Krachten (ODS). De burgemeester van Sofia, Stefan Sofianski, echode zijn lokroep. Sofianski is één van de meest gezaghebbende leden binnen de ODS. Hij leidde korte tijd een overgangsregering toen in 1996 de voormalige socialisten letterlijk in lucht opgingen en een totaal failliete regering achterlieten.

De meest voor de hand liggende coalitiepartner lijkt voorlopig de partij die de Turkse minderheid in Bulgarije vertegenwoordigt: de Beweging voor Rechten en Vrijheden (DPS). De Bulgaarse Turken maken ongeveer tien procent uit van de bevolking. Met hun vaste aandeel van het electoraat zijn ze traditioneel `kingmaker' in de Bulgaarse politiek. Ook nu stelt de beweging zich beschikbaar. Hun leider, Ahmed Dogan, zei geen enkele reden te zien om niet met de NDS II samen te werken. Ook voor samenwerking met de verliezende ODS staan de Bulgaarse Turken open.

En zo ligt het coalitiespel nog volledig open. Een factor die op de achtergrond een zeer belangrijke rol zal spelen is die van de aanstaande presidentsverkiezingen. Dit najaar moeten de Bulgaren namelijk weer naar de stembus. De huidige president Petur Stojanov is de gedoodverfde winnaar. Tenminste, als de koning zich niet ook in deze strijd gaat mengen. Formeel heeft de rechter de weg van de koning naar het presidentschap geblokkeerd. Maar een tactisch constitutioneel spel in het parlement kan alles veranderen.

Stojanov is net als Sofianski één van de bepalende gezichten van de ODS. Zonder de steun van de koning zal Stojanov het echter niet redden. Een deal ligt daarom voor de hand: de ODS steunt de coalitie van de NDS II en de NDS II steunt de ODS voor het presidentschap. Maar bij de ongrijpbare Simeon is niets uitgesloten. Hij is tenslotte de man van het volk, van de arme laagopgeleide kiezer die een soort heilig geloof voor de ex-koning heeft opgevat. Over herstel van de monarchie wordt in Sofia niet hardop gesproken. Maar de rol van Simeon is voorlopig niet uitgespeeld. Niet als mogelijke premier, niet als de man achter de schermen, en niet als mogelijke president over wie president Stojanov zich in kleine kring liet ontvallen: ,,Natuurlijk vertrouw ik het niet als ik een man het vrouwentoilet zie binnenglippen''.