Schuldenrijkdom trekt

Het bankblad Rabovisie wijdt een artikel aan de winnaars van loterijen. Hoe erg is het om vijf miljoen gulden te winnen? Wat zijn de kentekenen van het sudden wealth-syndroom? Onder meer depressie, angstaanvallen en eenzaamheid. Daarom worden de winnaars tijdelijk en gratis begeleid door adviseurs van de loterij. Opvallend en logisch is dat zij niet kunnen bevatten wat je met die rijkdom kan doen. Ze mogen bijvoorbeeld ieder jaar 250.000 gulden opmaken en zelfs dan krijgen ze het geld nooit meer op. Wanneer dat besef bij hen doorbreekt, winnen ze voor de tweede keer de hoofdprijs.

Het is opvallend dat mensen die voor hun doen veel geld lenen (met hun eigen huis en vermogen als onderpand) enigszins vergelijkbaar reageren. Een lezer kan 1,3 miljoen lenen en reageert met `zeer aanlokkelijk, kwijlen'. Met die geleende schat kan je met aandelen minstens 12 procent per jaar maken, terwijl je netto 3 procent hypotheekrente betaalt. Zo verdien je ieder jaar 9 procent op je belegging. Zulke kromme verhalen vertellen sommige adviseurs. De depressie en angst bij de schuldenrijken volgen wanneer de beurskoersen jaren achtereen niet stijgen. Niet alle adviseurs zijn slechteriken.

Een lezer op jacht naar een hypotheek, komt met drie verschillende offertes op de proppen: van De Hypotheker (keten van bemiddelaars) de Rabobank en het Rotterdamse Wagner & Partners, met meerdere vestigingen in Nederland.

Zijn profiel luidt ruwweg als volgt. In de veertig, getrouwd, kleine kinderen, inkomen een ton (wil minder gaan werken), vrouw in de dertig, 35.000 gulden per jaar, 20 uur per week, sinds 1992 koophuis met spaarhypotheek (lening plus aflosverzekering) van ruim 200.000 gulden, eigen vermogen bijna 700.000 gulden (inclusief waarde huis). Wat wil dit gezin? Een groter huis van 1,2 miljoen gulden. Daarvoor is circa 1,3 miljoen gulden nodig. De drie voorstellen zien er zo uit.

De Hypotheker komt met een aflossingsvrije hypotheek van 700.000 gulden, met als zekerheden het huis en de aflosverzekering, die door blijft lopen en in 2004 ruim 200.000 gulden uitkeert. Plus een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor de rentebetalingen, tegen een koopsom (eenmalige premie) van circa 4.000 gulden. Bij deze hypotheek gaat het eigen vermogen van bijna 700.000 in het nieuwe huis. Nog adders? Ja, een kleintje. De voornoemde verzekeringsuitkering wil De Hypotheker niet gebruiken om extra af te lossen, maar om te beleggen in beleggingsfondsen en daarmee de lasten te verlichten.

De Rabobank komt eveneens met 700.000 hypotheek, maar wil de lopende polis afkopen, waarvan dan 80.000 gulden overblijft. Zonde. Daarna komt er nieuwe aflosverzekering van 420.000 gulden, waardoor 700.000 gulden wordt verdeeld in een spaarhypotheek van 420.000 gulden en een aflossingsvrije van 280.000.

Wagner & Partners kiest voor een andere benadering. Men wil het echtpaar 1,3 miljoen gulden uitlenen (circa 10 maal het echtelijk jaarinkomen) en het eigen vermogen beleggen. `Mijnheer, 12 procent rendement laatste dertig jaar. Dom om geld in stenen te stoppen. Laat de belasting toch betalen.' Over de risico's rept deze adviseur niet.

Wat nu, vraagt de lezer. Dat is een gemakzuchtige vraag, omdat hij dit erbij schrijft. `Ik snap niets van de combinatie hypotheek/sparen/levensverzekering, behalve dat ik nu wat geld afgelost zal hebben.' Nu er zo'n groot financieel belang op spel staat, kan deze onwetendheid hem opbreken. Het is zaak dat zo snel mogelijk te verhelpen.

Bronnen van informatie zijn onder meer: `Een huis kopen'. Uitgave NIBUD, maart 2001, 70 pagina's. Bestellen: ƒ29,75 overmaken op Postbanknummer 36 87 00, t.n.v. NIBUD Utrecht, vermeldt: nummer C14. En Hypothekengids, Vereniging Eigen Huis, isbn 90 5241 075 5. Leden ƒ27,50, niet leden ƒ35,75. Telefonisch bestellen: 033 - 450 75 70.

Verder vraagt hij: Hoe groot zijn de risico's van de Wagner-constructie? Hoeveel eigen vermogen aan te houden voor tegenvallers op de beurs? Hoeveel daling en gedurende welke tijd? Ik kan hierover geen grafieken te pakken krijgen.

Óók van beleggen weet hij niets: `Ik heb inmiddels geleerd dat ik niet actief moet gaan beleggen, heb daar het karakter niet voor.' Desondanks verleiden de 1,3 miljoen van Wagner en die 12 procent rendement hem. De schuldenrijkdom trekt. Deze (te) hoge tophypotheek valt dus af.

De beste keus lijkt die van de Hypotheker. Die laten de aflosverzekering tenminste doorlopen en kopen niet af, wat de verzekerde altijd geld kost – wie breekt betaalt. Hoewel de uitkering in 2004 de schulden- en rentelast flink kan verlagen en beleggen minder verstandig lijkt.

Het allerbeste is een goed gesprek met De Hypotheker en de Rabobank. Dat heet onderhandelen.