Mijn moeder is verslaafd aan ranja

Corina de Jongh (36) was verslaafd aan alcohol. Haar dochter Roos van den Burg (9) ontdekte dat pas in de afkickkliniek. `Je zag er niet dronken uit.'

Roos: ,,Ik wist eerst niet dat mijn moeder verslaafd was aan alcohol. Ik zag wel dat ze veel rookte. Dat spul.''

Moeder: ,,Wiet.''

Roos: ,,Later, in De Herberg, wist ik pas dat die ranja die ze dronk gevaarlijk was.''

De moeder van Roos, Corina de Jongh uit Groningen, groeide op met alcohol. Vanaf haar dertiende dronk ze stevig. Op haar 25ste gebruikte ze speed, coke en hasj. Maar verslaafd raakte ze aan alcohol, na de geboorte van Roos. Omdat haar droom in duigen viel.

Corina: ,,Mijn man had een drukke baan. Hij was veel weg en spendeerde ook veel tijd aan zijn hobby's. En ik zat alleen thuis.'' Het kwam voor dat ze elke dag een halve fles whisky opdronk. Maar alleen 's avonds ,,als Roos naar bed was''.

Roos: ,,Ik merkte nooit wat. Ze zag er ook niet dronken uit.''

Corina: ,,Maar weet je nog die keer dat je me 's avonds voor de televisie niet wakker kreeg?''

Roos: ,,Ik mocht opblijven om een film af te zien.''

Corina: ,,Ik had toen te veel gedronken. Dat wist je nog niet, hè?''

Roos: ,,Daarom ging je naar bed zonder iets te zeggen!''

Corina: ,,Ik vertel je dat nu voor het eerst. We praten er nog wel over.''

Ondanks de drank slaagde Corina erin een leven als gewone moeder te leiden. ,,Het kostte me moeite 's morgens mijn bed uit te komen, maar ik lag niet laveloos op de bank. Ik zat in het schoolbestuur, was voorleesmoeder, gaf bijles aan allochtone kinderen.''

Maar omdat ze er in haar eentje niet in slaagde van de drank af te blijven vertrok Corina in april 1999 naar De Herberg in Rolde, een kliniek voor verslaafde ouders en hun kinderen. Met haar dochter Roos. Corina: ,,Een kind is beter af met een verslaafde moeder, dan zonder moeder.''

Roos vond het ,,helemaal niet leuk''. Ze moest afscheid nemen van haar vriendinnen in Tiel en verkassen naar Rolde. Ze moest van school af en zag haar hartsvriendinnen niet meer. Haar hond Lady en katten Jetje en Ventje mochten niet mee, omdat er kinderen konden zijn in De Herberg die allergisch waren voor de haren.

Roos: ,,En dat allemaal door mijn moeder. Ik was wel boos, maar dat liet ik niet zien. Ik moest de hele tijd mee met mijn moeder, die eerste maand.''

Corina: ,,Je moest ook mee een brief posten.''

Roos: ,,Maar waarom dan?''

Corina: ,,Dat waren de regels.''

Roos: ,,Maar dat vond ik niet leuk, want dan moest ik stoppen met spelen.''

Later kreeg Roos het meer naar haar zin in De Herberg. Ze kreeg een vriendin Talitha, later haar beste vriendin, die ,,net zo kattig en koppig was als ik. We speelden samen met lippenstift.''

Corina: ,,Jammer dat je Talitha niet meer ziet. Haar moeder is weer gaan gebruiken, en zit weer in de kliniek.''

Roos: ,,Het leuke was dat er meer kinderen op de boerderij waren. Was heel gezellig. Ik hoefde nooit te vragen of ik ergens mocht spelen, want het was toch in hetzelfde huis.''

Alleen de regels vond ze een probleem. Roos: ,,Je mocht maar één ei nemen en één wentelteefje. En we konden nooit zomaar gaan zwemmen.'' Corina: ,,Als je naar het zwembad wilde, moest je daar van tevoren een verzoek voor indienen. De spontaniteit is er dan wel af.''

Roos: ,,En het was ook niet zo leuk toen ik werd gepest op school door twee jongens. Dat was vervelend want ik was ook verliefd op een van hen. Toen ik het vertelde op de vergadering van kinderen, op woensdagmiddag hebben we er een toneelstukje over gespeeld. En toen hield het op. Een van die jongens woonde ook in De Herberg.''

Na een klein jaar in De Herberg gaat Corina naar huis in Tiel om dozen te pakken voor de verhuizing naar Groningen.

Roos: ,,Ze begon al snel weer te drinken. Ik zag dat en zei: `Mama, doe dat nou niet!' Maar ze nam steeds meer. Ik was daar erg verdrietig om. Hoe kon ze dat nou doen? Ik was ook wel boos, maar meer verdrietig.''

Corina: ,,Na vier dagen belde ik naar Rolde en zei: ,,Ik kom terug.''

Een kennis bracht Roos erheen want Corina moest eerst naar de ontgiftingskliniek in Groningen.

Roos: ,,Het was niet leuk toen ik helemaal alleen in De Herberg was. Ik werd verzorgd door andere moeders. Die waren wel aardig, maar ook streng.''

Dat moest Corina ook leren in De Herberg. Corina: ,,Ik kon niet met autoriteit omgaan. Ik stelde Roos geen grenzen. Ik onderhandelde en wilde alles met haar overleggen. Maar Roos onderhandelde net zo lang, tot ze haar zin kreeg. Ik vergat dat een kind autoriteit nodig heeft. Door de drank liet ik ook veel toe. Met als gevolg dat Roos steeds kattiger en lastiger werd. Ik heb nu geleerd moeder te zijn en grenzen te stellen. Als je een kind een grens oplegt, geef je het veiligheid. Als je een kind nooit stopt, kan dat grenzeloos gedrag tot gevolg hebben en uiteindelijk verslaving.'' Niet dat het eenvoudig was. ,,Ik vond het moeilijk streng te zijn, want ik gunde Roos zoveel. Ik leg nu uit waarom ik streng ben. En als ze nu vraagt wat er is, zeg ik: `Daar heb je niks mee te maken. Dat is iets van mezelf.' Een kind moet kind kunnen zijn.''

Roos: ,,Ja, mijn moeder kan heel streng zijn. Ze zegt dat ik mijn barbies op moet ruimen. Dan zeg ik: `ja.' Soms vergeet ik het en dan zegt zij weer: ,,Nee, niet ja – je gaat nú je barbies opruimen! Dan kijkt ze me met die ogen aan en dan zeg ik: ja, mama.''

Na anderhalf jaar verlieten Corina en Roos de kliniek. Corina: ,,Dan begint het pas. De nazorg is heel belangrijk. Ik volg nog therapieën.'' Ze slikt antidepressiva en een middel dat de behoefte aan alcohol afremt. En Roos volgt ook therapie.

Roos: ,,Dan doen we allemaal spelletjes en vragen ze hoe het met me gaat. En dan praten we over de poezen.''

Corina: ,,Het belangrijkste doel is haar ik te versterken en de vertrouwensband te verstevigen.''

Is dat gelukt? Roos vindt haar moeder ,,weer gewoon''. ,,Ze drinkt alleen maar af en toe iets op een feest. Ik geloof dat ze niet weer zoveel gaat drinken. Eerst was ik daar wel een beetje bang voor. Nu niet meer. Ik vertrouw haar.'' Corina: ,,Nou, dat vind ik een compliment!''

Heeft u ook ervaring met verslaving en ouderschap of wilt u anderzins reageren? Stuur uw reactie naar e-mailadres zok@nrc.nl of naar NRC Handelsblad, Ouder & Kind, Postbus 8987, 3009 TH Rotterdam. Uw bijdrage moet donderdag in ons bezit zijn.