MENGEN VAN VARKENS IS SLECHT VOOR HUN WELZIJN EN GEZONDHEID

Het gebruik in de Nederlandse bioindustrie om biggen na de zoogperiode te sorteren op gewicht, het zogeheten `mengen', leidt tot veel stress onder de dieren. Het bij elkaar plaatsen van aan elkaar gewaagde biggen die afkomstig zijn uit verschillende nesten veroorzaakt langdurige gevechten om de rangorde. De gemengde biggen blijven in de periode voor de slacht minimaal 15 weken bij elkaar. De extra stress die dat met zich meebengt heeft flinke gevolgen voor het welzijn en de gezondheid van de dieren. Dat concludeert bioloog Marko Ruis uit het dierfysiologisch onderzoek waarop hij deze week in Groningen promoveerde.

Chronische stress bij varkens leidt onder meer tot hart- en vaatafwijkingen en kan hartritmestoornissen veroorzaken. Hoge concentraties stresshormonen, zoals cortisol, onderdrukken het immuunsysteem, waardoor de dieren gevoeliger worden voor infecties.

Ruis bepaalde de mate van stress in biggen door de concentratie van het stresshormoon cortisol te meten. Hij deed dat door hen te laten kauwen op wattenstaven, een nieuwe methode die een stuk minder stressverwekkend is dan de gangbare bloedbepaling. Er was geen enkele dwang nodig om voldoende speeksel te verzamelen. Bovendien bevat speeksel, anders dan bloed, alleen de biologisch actieve vorm van cortisol. Daardoor is de meting van de stressrespons nauwkeuriger.

Mannelijke biggen (borgen) bleken slechter bestand tegen infectie dan vrouwelijke biggen (gelten), een verschil dat Ruis toeschrijft aan het gebruik om borgen zonder verdoving te castreren. De stressrespons daarvan ijlt na, waardoor de dieren extra gevoelig blijven voor nieuwe stressprikkels.

Om het mengen te simuleren plaatste Ruis zijn onderzoeksbiggen bij een dominante soortgenoot. De confrontatie leidde steevast tot een grote stressrespons bij het dier dat het onderspit moest delven, een effect dat lang kan aanhouden. Bij biggen die na de verlieservaring werden gehouden in hokken met bekende soortgenoten doofde de stressrespons het snelst uit. Volgens Ruis kennen varkens een vorm van sociale ondersteuning die de stress verlaagt.

De regelgeving voor de bioindustrie houdt al rekening met de nadelige effecten van het mengen. Volgens het recente Varkensbesluit mogen biggen maximaal één keer gemengd worden. Het welzijn zou volgens Ruis eenvoudig kunnen worden verbeterd door met elkaar bekende varkens, bijvoorbeeld nestgenoten, zoveel mogelijk bijeen te houden.