LAAG VAN GELADEN MOLECULEN DOODT SPECIFIEK BACTERIËN

Scheikundigen van MIT in Boston hebben een materiaal ontwikkeld dat bacteriën doodt zodra die er mee in aanraking komen. Het materiaal kan eenvoudig als een dunne coating op het oppervlak van allerlei dagelijkse gebruiksvoorwerpen (zoals speelgoed, telefoons, toetsenborden en misschien zelfs ook chirurgisch gereedschap) worden aangebracht en gaat zo de verspreiding van infecties tegen. Omdat de bacteriedodende laag chemisch met de ondergrond verbonden is, laat hij niet zomaar los als hij in contact komt met water (Proceedings of the National Academy of Sciences, 22 mei).

Het was al langer bekend dat bacteriën niet bestand zijn tegen sommige sterk positief geladen verbindingen. Die hechten zich aan het celmembraan en verstoren dat dusdanig dat de bacterie lek raakt en sterft. Deze bestrijdingsmethode werkte tot nu toe echter alleen maar goed in een vloeistof, waar de lading een zekere mate van bewegingsvrijheid heeft om zich in het membraan te nestelen. In een vaste stof verdwijnt de activiteit van dergelijke verbindingen dan ook volledig.

Alexander Klibanov en zijn medewerkers maakten daarom de geladen moleculen vast aan een lange, flexibele staart in de verwachting dat ze daardoor ook in een vaste stof in staat zouden zijn het membraan binnen te dringen. Een simpel experiment bevestigde dat. De onderzoekers sproeiden verschillende bacterie-suspensies op dunne glasplaatjes die al dan niet waren voorzien van een bacteriedodende laag. Na een tijdje in de broedstoof bleek het aantal bacteriekolonies op de behandelde plaatsjes honderd keer lager te zijn dan op de gewone glasplaatsjes. Door de lengte van de staart systematisch te variëren, werd duidelijk dat een te korte staart inderdaad minder goed werkte dan een lange.

De coating behoudt op verschillende materialen zijn bacteriedodende werking: plastic, aluminium, staal, papier, hout en porselein. Een belangrijke voorwaarde voor toepassing in de praktijk is dat de laag niet schadelijk is voor hogere organismen. Muizencellen blijken er in elk geval ongestoord op te kunnen groeien, maar de eventuele giftigheid zal ook op andere manieren moeten worden beproefd. De onderzoekers merken ten slotte nog op dat het voor bacteriën erg moeilijk is om resistentie tegen deze vorm van bestrijding op te bouwen, omdat ze daarvoor een totaal ander soort moleculen in hun membraan zullen moeten opnemen. Het enige nadeel is wellicht dat behandelde voorwerpen van tijd tot tijd moeten worden afgespoeld om dode bacteriën te verwijderen.