Poetin wil `mannenvriendschap' met Bush

De Russische president Poetin wil zijn Amerikaanse ambtsgenoot Bush morgen tijdens hun eerste ontmoeting vooral tonen dat zijn land weer meetelt.

Een middagje praten, een foto-gelegenheid. De eerste top tussen VS-president Bush en zijn Russische ambtsgenoot Poetin, morgen in Slovenië, is vooral een kennismaking. Het blad Itogi meldt dat de diplomaten alles hebben gedaan om in Tito's kasteeltje te Brdo de basis te leggen voor een `echte mannenvriendschap'. Poetins adviseur Sergej Prichodka vat de Russische ambities als volgt samen: ,,Persoonlijke contacten, persoonlijk begrip voor elkaar is heel belangrijk.''

Na maanden van irritaties, uitwijzingen van diplomaten en een interne jacht op vermeende Amerikaanse spionnen werkt Moskou aan een vriendelijker klimaat. Zo meldden deze week de opiniepeilers van de staat, net nadat uit andere peilingen bleek dat Washington voor de meeste Russen weer vijand nummer één is, dat 69 procent van de Russen een heel goed gevoel heeft over Amerika.

Poetin wil in Slovenië tonen dat Rusland meetelt in de wereld, resultaten zijn van minder belang. Op het hoofdpunt van de agenda – het Amerikaanse antiraketschild (NMD) – handhaaft Moskou zijn beleefd-afwijzende houding. Veel Europese lidstaten zijn bezorgd over de Russische reactie op het opzeggen van het ABM-verdrag uit 1972, waarin de supermachten overeenkwamen geen antiraketsystemen tegen elkaars strategische arsenaal op te stellen.

Moskou hoeft Washington niet te helpen deze weifelaars te overtuigen. Poetins militair adviseur Sergejev herhaalde daarom deze week dat het ABM-verdrag ,,niet onderhandelaar'' is; zijn politiek adviseur Rogozin zei dat Rusland geen deals sluit buiten `strategische partner' China om. Ook in zijn verzet tegen uitbreiding van de NAVO met de Baltische staten wijkt Moskou geen centimeter.

Dat het vijf maanden moest duren voordat Bush zijn Russische ambstsgenoot ontmoet, komt volgens veel waarnemers omdat het Witte Huis nog geen heldere Rusland-politiek had. Het moest anders dan onder Clinton, zo veel was duidelijk. De relatie met Moskou zou lagere prioriteit krijgen en financiële hulp zou kritischer worden bekeken.

Die uitgangspunten vinden hun spiegelbeeld in Moskou. Door de hoge olieprijzen kan Rusland zijn schulden gewoon aflossen en bestaat er weinig behoefte aan adviezen, leningen of hulp. Dat heeft de dynamiek van de relatie veranderd. Voorheen kon Washington zijn financiële gewicht in de schaal werpen om Rusland over te halen zijn plannen niet te dwarsbomen, zoals uitbreiding van de NAVO of ingrijpen in Bosnië en Kosovo. Dat is nu minder het geval.

Amerika staat ook laag op Poetins prioriteitenlijst. Hij richt zijn energie op China en India, grootafnemers van Ruslands tweederangs, maar goedkope wapens en nucleaire technologie. Vandaag was Poetin nog in Sjanghai, waar hij een ,,vriendelijk en warm gesprek'' had met president Jiang Zemin over de handelsbetrekkingen. Met India testte Rusland deze week een gezamenlijk ontwikkelde raket, onderdeel van een wapendeal van zes miljard dollar. Rusland is minder dan voorheen bereid zijn exportbelangen te onderwerpen aan Amerika's politieke prioriteiten. Tussen Rusland en Iran, één van Washingtons `zorgstaten', bestaat een druk verkeer van handelsdelegaties, Russische oliemaatschappijen halen in Irak contracten binnen.

Europa is belangrijk als groeimarkt voor Russisch gas. Als irritaties over de Amerikaanse alleengang aanhouden, liggen daar ook politieke kansen. In het `nabije buitenland', de voormalige lidstaten van de Sovjet-Unie, haalt Poetin de touwtjes aan: schuldenaars als de Oekraïne en Moldavië richten zich weer op Moskou. Ook in het `grote spel' rond de olierijkdom van de Kaspische Zee wint Rusland terrein.

Bush zei deze week in de krant Izvestia dat hij de relatie niet wil baseren op ,,vooroordelen uit de Koude Oorlog''. Maar Poetin gaat zijn eigen weg, en die doorkruist niet zelden Amerikaanse belangen. De kunst is dit antagonisme niet zo te laten escaleren dat de relatie met Europa of de positie in de groep van G-8 landen in het gedrang komt. Misschien helpt een mannenvriendschap.