`Markt moet rol krijgen bij bankenrisico'

Het kredietrisico dat banken lopen moet beter zichtbaar worden gemaakt voor de buitenwereld. Banken zouden daartoe een kwart van hun kapitaal moeten aantrekken door uitgifte van achtergestelde leningen.

De koers van die leningen, en daarmee het effectieve rendement, geeft dan een indicatie van de risico's die de financiële markten een bank toedichten.

Dit heeft H. Benink, die hoogleraar wordt aan de faculteit Bedrijfskunde aan de Erasmus Universiteit, vanmiddag betoogd in zijn inaugurele rede. Het voorstel is een toevoeging op een nieuwe internationale richtlijn voor bankentoezicht, die eind dit jaar in werking moet treden.

Het vorige systeem stamt uit 1988, toen centrale banken in het Bazelse akkoord afspraken dat de banksector voortaan acht procent eigen vermogen aan moest houden tegenover hun uitgezette kredieten. Die kredieten werden daarbij gewogen naar risicograad. Bedrijfskredieten wogen voor honderd procent mee, kredieten aan overheden van Westerse landen werden juist als risicovrij gezien, waarvoor geen kapitaal opzij hoefde te worden gezet.

Bazel II, dat eind dit jaar wordt ingevoerd, verfijnt de risicoweging. Grotere banken mogen daarbij hun eigen interne risicomanagement gebruiken om te bepalen hoeveel kapitaal zij opzij moeten zetten voor eventuele stroppen. Benink betoogt dat het gevaar bestaat dat banken hun eigen risico's structureel te laag inschatten, en daarom te weinig kapitaal opzijzetten. Het verplicht aantrekken van een kwart van het benodigde kapitaal in de vorm van achtergestelde leningen kan dat volgens hem verhelpen. Achtergestelde leningen geven bij een faillissement geen recht op een uitkering. Vandaar dat de koers (en daarmee het effectieve rendement) van deze leningen, die verhandelbaar moeten zijn op de financiële markten, de beste indicatie geeft voor het risico dat de bank die ze uitgeeft loopt. Door het rendement op de leningen te vergelijken met het risicoprofiel dat de bank zelf rapporteert aan de toezichthouder, kan vervolgens worden vastgesteld of de betreffende bank haar eigen risico's niet lager inschat dan beleggers in die bank dat doen.

Het idee om een deel van het bankenkapitaal met achtergestelde leningen te financieren stamt al uit 1983, maar volgens Benink is de discussie de laatste jaren weer in een stroomversnelling geraakt. Binnen de Amerikaanse centrale banken gaan steeds meer stemmen op om achtergestelde leningen verplicht te maken voor de bankensector, zij het dat er nog geen consensus over is.