Fiscus blijft de dupe van filmregeling

Met een nieuwe regeling wil staatssecretaris Bos van Financiën de belastingvoordelen voor filmbeleggers voorzichtig afbouwen. Fiscaal specialisten in de Tweede Kamer zijn nog niet overtuigd.

Tweehonderd miljoen gulden. Dat is naar schatting wat de fiscus in 1999 en 2000 is misgelopen door de stimuleringsmaatregelen voor de Nederlandse film. De door toenmalig staatssecretaris Vermeend (Financiën) geschatte belastingderving bedroeg vijf miljoen gulden per jaar. Wat bedoeld was om de Nederlandse filmindustrie uit de vicieuze cirkel van lage bezoekersaantallen en onaantrekkelijke investeringen te halen, draaide in een mum van tijd uit op een feest voor `de tandartsen'. Zo wordt de groep gefortuneerde Nederlanders doorgaans genoemd die het zich kunnen permiteren om 10.000 gulden of een veelvoud daarvan voor enkele jaren weg te zetten in een film-cv.

Het feit dat slechts de happy few profiteerden van de regeling, gecombineerd met de constatering dat er weliswaar veel films worden gemaakt, maar dat van een versterking van de sector zelf vooralsnog geen sprake is, maakten dat staatssecretaris Wouter Bos (PvdA, Financiën) vorig jaar met Prinsjesdag het einde van de film-cv aankondigde. In plaats van het spekken van beleggers voelde hij meer voor stimulerende maatregelen voor de sector zelf. Bronnen binnen het ministerie spraken opgelucht over ,,het einde van het broddelwerk van Willem Vermeend''.

Heeft Vermeend zich verkeken op het vernuft van banken en financiële intermediairs die veel geld van beleggers wisten binnen te halen? Wie weet. Begin deze week stuurden Bos, Jorritsma (Economische Zaken) en van der Ploeg (Cultuur) een voorstel voor een nieuwe regeling naar de Tweede Kamer. Een regeling die past binnen de strikte kaders van het nieuwe belastingstelsel. En die tegelijkertijd via een Filminvesteringsaftrek (FIA) van 47 procent beleggers blijvend geïnteresseerd moet houden in het `product Nederlandse film'. Daarnaast krijgen producenten via een publiek private samenwerking de beschikking over meer durfkapitaal. Geschatte jaarlijkse kosten: 50 miljoen gulden, nog altijd een vertienvoudiging van de verwachte kosten.

Tweede Kamerlid Jeroen Dijsselbloem (PvdA) zegt het voorstel nog niet gezien te hebben, maar geeft wel aan waar hij de nieuwe regeling op zal toetsen. ,,De oude regeling lokte gedrag uit dat niks te maken had met culturele, noch met marktmotieven. De regeling was veel te riant voor de belegger. Mijn voorkeur gaat uit naar een fonds voor cultureel beleggen, net als het groen beleggen.''

Het CDA voelt überhaupt niets voor de stimulering van de sector. ,,Het past niet in het nieuwe belastingplan, bij die constatering had het moeten blijven. Belastinggeld kan aan urgentere zaken worden uitgegeven, zoals bijvoorbeeld de problemen van ouderen'', aldus financieel specialist Henk de Haan.

Kees Vendrik van GroenLinks, die vorig jaar al pleitte voor afschaffing van de film-cv, noemt de nieuwe maatregel ,,een poging tot verbetering''. Dit soort stimuleringen, dus via fiscale posten, hebben volgens hem weinig effect op de filmindustrie. ,,Je kunt er totaal niet in sturen, de markt wordt nu gedomineerd door fiscale piraten. Ons voorstel is om de gelden die nu met de fiscale maatregel gemoeid zijn te storten op de begroting van Van der Ploeg en om te zetten in een gerichte subsidie. Dan kun je echt filmpolitiek bedrijven'', aldus Vendrik.

Francine Giskes (D66) voelt niet zoveel voor de suggestie van Vendrik de belastingderving om te zetten in een subsidie. ,,Dan komt er weer een commissie die moet gaan beoordelen wie waarom hoeveel geld krijgt. Dat levert veel te veel bemoeienis op'', aldus Giskes. ,,De nieuwe maatregel klinkt mij redelijk logisch in de oren. De oude regeling begon wel een beetje de spuigaten uit te lopen.''

De aanscherping van de regeling is het begin van een langzame versobering. Aanvullende criteria die het rendement op een filmbelegging koppelen aan commercieel succes van de film worden nog uitgedacht. Bos is nog wel even bezig met het `puinruimen' in de nalatenschap van zijn voorganger. Met kleine stapjes, want het is lastiger om een verworvenheid af te nemen dan er eentje toe te kennen.

RAPPORT FILM: via www.nrc.nl/Doc