Examen doen in Ramallah verhoogt de stress

Examen doen in Ramallah is geen sinecure. Het bereiken van school is vaak al een probleem: ,,Iedere morgen is het weer spannend wie door de Israeliërs is doorgelaten en wie niet.''

Als in trance lopen de meisjes heen en weer over het schoolplein van de lutherse School van de Hoop in Ramallah, lippen in prevelstand, het opengeslagen leerboek strak voor zich uit. Over een half uur, om tien uur precies, begint de derde dag van de tawzjihi, de nationale Palestijnse examens. Afgelopen zaterdag was de aftrap met het als makkelijk bekend staande vak Islamitische Godsdienst (christelijke Palestijnen zijn daarvan vrijgesteld), zondag was rustdag, maandag was het eerste deel van het vak Arabisch, vandaag het tweede.

,,Arabisch is niet ontzettend moeilijk'', zegt eindexamenkandidaat Mohammed hoopvol, iets verderop bij het gebouw van de katholieke school van Ramallah. Palestijnse scholen zijn doorgaans gemengd maar de examens worden gescheiden afgenomen in grote zalen, meestal van christelijke scholen want die zijn rijker en hebben dus meer ruimte. ,,Maar je moet bij Arabisch altijd vreselijk opletten'', voegt Muhammed eraan toe, ,,ieder woordje telt''. Hij richt zich weer op zijn boek; zoals in de meeste Arabische landen leggen ook de Palestijnse examens nauwelijks de nadruk op begrip en inzicht, en vrijwel exclusief op parate kennis. En dus kan ieder weetje dat je op het laatste moment nog tot je neemt, groot verschil maken.

Sinds eind september vorig jaar de intifadah uitbrak, hebben de Palestijnen aan weinig anders kunnen denken dan aan het geweld en aan de zeer diep ingrijpende afsluitingen van de Palestijnse steden door Israël. Maar sinds afgelopen zaterdag staat het Palestijnse leven in het teken van de tawzjihi. Het Palestijnse onderwijssysteem kent geen schoolonderzoeken of andere tussentijdse peilingen. De hele schoolcarrière staat of valt bij de resultaten die leerlingen in de komende dagen, tot 26 juni, halen. De besten mogen medicijnen en werktuigbouw studeren, de iets minder goeden pharmacie en politieke wetenschappen, de rest wordt uitgesmeerd over de talen, recht en sociale wetenschappen. ,,Dit bepaalt de rest van hun leven'', zegt een zenuwachtige Abu Ahmed, conciërge bij de katholieke school en vader van een dochter die er dit jaar aan moet geloven.

Op de Palestijnse televisie en radio verschijnen dezer dagen experts met tips. Minister van Onderwijs dr. Naim Abu Hommos riep achter de microfoon de ouders op extra begrijpend te zijn, en de kandidaten niet de hele nacht door te studeren maar juist goed te slapen. Om goed te ontbijten, niet te veel koffie te drinken en om bij het examen met een makkelijke vraag te beginnen.

,,Het zijn loodzware tijden'', zegt Abu Hommos in zijn kantoor (,,God bless this ministry''). De Israelische afsluitingen die volgden op de aanslag in Tel Aviv twee weken geleden, hebben de Westelijke Jordaanoever in acht stukken gehakt, waartussen geen personenverkeer mogelijk is. Vanuit een speciaal ingerichte warroom volgt de staf van het ministerie van Onderwijs alle ontwikkelingen over nieuwe afsluitingen. In de dagen voorafgaand aan de examens heeft iedere school gerapporteerd welke kandidaten niet in staat zullen zijn hun school te bereiken. Op basis hiervan zijn in tal van dorpen speciale nieuwe zalen ingericht, waardoor als het goed is alle 48.000 kandidaten hun examen kunnen doen. Lastig is dat beambten van het ministerie met de vragen en met de antwoorden door de Westelijke Jordaanoever moeten rijden. Dezer dagen laten Israelische soldaten niet eens medische noodgevallen of Palestijnse vrouwen passeren, die op het punt staan te bevallen, dus ook dat vergt enorme coördinatie en inventiviteit. Het risico van fraude wordt er groter door, geeft Abu Hommos toe. ,,Maar we zijn heel streng.''

Een speciaal geval is Hebron, waar de 40.000 Palestijnen in het deel van de stad dat onder Israelisch gezag staat, al acht maanden nauwelijks hun huis uit mogen. De eindexamenkandidaten onder hen logeren dezer dagen allemaal bij vrienden of familie in het deel van de stad onder Palestijnse controle. Verder zijn overal de aanvangstijden van de examens met een uur verlaat, om kandidaten meer kans te geven op tijd te komen.

,,Moet je je voorstellen'', zegt Abu Hommos, wiens dochter dit jaar ook eindexamen doet. ,,Die kinderen zijn toch al bloednerveus, en dan heb je ook nog de stress over of je wel op tijd naar de examenhal kan komen. Tel daarbij op dat dit natuurlijk al een zeer veelbewogen jaar was. Door Israel zijn 81 middelbare scholieren doodgeschoten door Israel, en 2.000 gewond. Drie scholen in Hebron zijn geconfisqeerd door de Israeliërs. Maar onderwijs is onze enige troef, we moeten doorzetten.'' Dima Samman van hetzelfde ministerie vertelt hoe in Beit Hanina een meisjesschool onder vuur kwam te liggen: ,,Iedereen begon hysterisch te gillen. Ze moesten van de lerares allemaal onder de banken gaan liggen, en toen hebben ze gewacht tot het over was. Wat voor effect denk je dat zoiets heeft?''

Volgens pater Azjnani van de katholieke school in Ramallah is de grootste schade al aangericht: ,,Veel van onze leraren komen uit kleinere dorpjes in de omgeving. Iedere morgen is het weer spannend wie door de Israeliërs is doorgelaten en wie niet. We zitten hier soms met drie leraren voor zes klassen. Veel van onze leerlingen slapen 's nachts niet omdat ze bang zijn voor de beschietingen in de buurt, of zijn getraumatiseerd door wat ze hebben gezien. Als dan ook nog eens de leraren niet kunnen komen. Wat moet je dan doen? Meestal laten we ze maar basketballen.''