Chipdip kwelt Philips deze keer wel

Philips' chipdivisie duikt dit voorjaar in de verliezen. Het elektronicaconcern kwam de vorige chipdip in de jaren '90 relatief ongeschonden door, maar dat kunstje is niet zo makkelijk te herhalen.

Het zal de komende maanden stil zijn in sommige fabriekshallen van Philips. De mobiele telefoonfabriek in Le Mans ligt al langer grotendeels stil. Vanmorgen kondigde het bedrijf aan dat de zogeheten bezettingsgraad van chipfabrieken eind juni zal zijn teruggelopen tot tussen 40 en 45 procent, ruim beneden de gemiddelde capaciteitsbenutting van ten minste 60 procent die nodig is om winst te maken.

,,We hebben te maken met gedwongen vakanties en kortere werktijden'', aldus verantwoordelijk bestuurslid Arthur van de Poel in een telefonische toelichting. ,,Dat zien we overal in de wereld gebeuren.'' Een van Philips' 18 productielijnen in 11 landen gaat helemaal dicht, die in het Amerikaanse Albuquerque.

Sommige productielijnen draaiden een jaar geleden nog op volle toeren om te kunnen voldoen aan de vraag. Andere, zoals die in Singapore bijvoorbeeld, zijn nog geen jaar oud, gereedgekomen toen de vooruitzichten voor de branche nog zonnig waren.

Financieel analisten schrokken vanmorgen nogal van de leegstand. Het Taiwanese TSMC, waarin Philips een belang heeft, draait op dit moment met een ongeveer vergelijkbare bezetting. Daarbij moet worden aangetekend dat TSMC een zogeheten foundry is, een fabriek die chips maakt voor, en naar ontwerp van, andere chipproducenten. Als het goed gaat in de branche, dan staan de klanten in Taiwan in de rij. Als het slecht gaat worden de opdrachten aan TSMC en zijn concurrenten als eerste doorgestreept. Het al dan niet inschakelen van foundries is in Philips' strategie juist een belangrijk element om flexibel te kunnen inspelen op de eb- en vloedbewegingen in de chipsector.

,,Het is even schrikken'', zegt analist Daan Muusers van Friesland Bank. ,,In het eerste kwartaal benutte Philips nog 75 procent van de capaciteit in zijn chipfabrieken.'' Collega Marc Langeveld van Metzler gaat er vanuit dat Philips zijn chipfabrieken heeft stilgelegd om te voorkomen dat de voorraden verder oplopen: ,,Dat moet wel.'' Volgens Langeveld kiest Philips daarmee voor ,,het minste van twee kwaden''. Door de nog altijd snelle technologische ontwikkelingen is het in de chipbranche moeilijk om op voorraad te produceren. Een nieuwe chip die rekenopdrachten uitvoert in een mobieltje kan over een half jaar achterhaald en waardeloos zijn.

Financieel bestuurslid Jan Hommen van Philips bevestigde vanmorgen dat het bedrijf de voorraden terugbrengt. ,,In het eerste kwartaal is de waarde van onze voorraad chips toegenomen voor een bedrag van 200 miljoen euro'', aldus Hommen. ,,Dit kwartaal zal de vooraad juist afnemen met 100 miljoen euro. Omdat de vaste kosten doorlopen heeft dit belangrijke gevolgen voor de winst.'' Daar staat tegenover dat Philips dit kwartaal voor niet meer dan 15 miljoen euro aan ongebruikte chips zal hoeven weggooien, in de huidige belabberde omstandigheden een beperkte kostenpost.

Voor chipmakers is de huidige recessie ongekend venijnig, maar niet nieuw. Tijdens de vorige dip in de jaren '97 en '98 hield Philips zich erg goed staande, onder meer omdat het geen zogeheten geheugenchips maakt voor pc's. Doordat vele Philips-chips verwerkt worden in mobieltjes is de portfolio dit keer niet zo goed afgeschermd.

Philips heeft aan het begin van dit jaar de verwachting uitgesproken dat het in 2001 vijf procent harder zou groeien dan de markt. Nu is somberheid troef. Eind mei in Barcelona citeerde Hommen nog analisten die rekenen op een omzetdaling van 20 procent dit jaar. ,,Er is echt een goede kans dat de daling groter zal zijn'', aldus vanmorgen Van der Poel. In een antwoord op de vraag of Philips het `vijf procent beter' dit jaar kan waarmaken, verwees hij naar Philips' sterke eerste kwartaal: ,,We hadden een betere start.''

Die relatief goede prestatie tussen januari en maart heeft Philips in zijn zak. Maar voor de rest van dit jaar biedt dat geen garantie.