Bush kwam en zag

,,ZOEKEN NAAR EEN vaste procedure voor samenwerking'' en ,,het openen van nieuwe kanalen voor samenwerking'' (over het broeikaseffect). ,,Een wereldwijde verantwoordelijkheid nemen voor een wereldwijd partnerschap.'' ,,In samenspraak'' het eens worden over herziening van het ABM-verdrag. Dat zijn een handvol opmerkingen waarmee staats- en regeringsleiders de sfeer schetsten aan het Amerikaans-Europese diner gisteravond in Gotenburg. Een vriendelijker manier om de geschillen in de Atlantische familie te formuleren was nauwelijks denkbaar.

De komende maanden en jaren zal het gedruis van de vele te verwachten transatlantische besprekingen nauwelijks te overstemmen zijn. De meeste genodigden hadden zich aan tafel gezet met het vaste voornemen de voornaamste gast, president Bush, eens flink de waarheid te zeggen. Maar hoe zeg je dat tegen iemand die, onder het uitdelen van schouderklopjes, vertelt hoe graag hij juist met jou in de toekomst van gedachten zal wisselen?

Bush kwam, zag en overwon? Dat laatste valt te betwijfelen. Het charme-offensief van de Amerikaanse president verheelt niet de harde lijn die hij tegenover vooral bondgenoten en `vrienden' heeft gekozen. Europese leiders hebben hem duidelijk gemaakt het Kyoto-protocol over het klimaat desnoods zonder Amerika te ratificeren.

De `nieuwe kanalen' van Bush wijzen intussen in een geheel andere richting: naar onbelemmerde economische groei. De voorgespiegelde Europese `Alleingang' vermag op Washington geen indruk te maken. Amerika doet mee aan de aanstaande klimaatconferentie in Bonn, maar waarschijnlijk niet als de constructieve partner die Europa nodig heeft. Wil Bush deze ronde winnen dan moet hij Europa op de knieën zien te krijgen.

OVER HET SCHILD tegen intercontinentale raketten zijn de conferentiegangers wel dichter tot elkaar genaderd. De Franse president Chirac had vorige week in een rede al erkend dat er van bepaalde staten een dreiging uitgaat of in de verdere toekomst zou kunnen uitgaan. Premier Kok ging een beduidende stap verder, zei dat het ABM-verdrag (dat een raketschild verbiedt) ,,uit een vorige periode'' stamt en meende dat het ,,kritisch moet worden herzien''. Zo'n herziening kan overigens alleen van de Amerikaanse en de Russische regering komen, de twee verdragspartijen. Morgen spreekt Bush met Poetin. Dan zal blijken wat de kansen van `herziening' zijn. Het alternatief is een breuk, als een akkoord over herziening niet mogelijk is.

Dichterbij de actuele werkelijkheid dan de ietwat esoterische thema's van het broeikaseffect en de dreiging van staten die zichzelf buiten de wereldorde plaatsen, is het door Amerikanen en Europeanen bekrachtigde voornemen dit jaar nog aan een nieuwe handelsronde te beginnen. Maar het gezamenlijke enthousiasme voor zo'n ronde kan ook hier niet verhullen dat grote transatlantische belangentegenstellingen de onderhandelingen zullen beheersen.

Bush en de zijnen hebben deze week een aantal kernachtige uitspraken, die zij de afgelopen maanden hebben gedaan, niet herhaald. Dat alleen al heeft Europa enigszins gerustgesteld. Met de wel herhaalde belofte dat over van alles en nog wat kan worden gepraat, heeft Bush zijn gastheren verder voor zich gewonnen. Maar de harde werkelijkheid kan niet worden ontkend. En die leert dat de reëel bestaande verschillen van mening en beoordeling niet zijn opgelost.