VS terug in beeld

OP HET EERSTE gezicht heeft het gewerkt. George Tenet, hoofd van de CIA, liet dinsdag zijn Palestijnse en Israëlische gesprekspartners weten onmiddellijk te zullen vertrekken als zij niet binnen de kortste keren tot afspraken over de veiligheidssituatie zouden komen. Die afspraken zijn er nu, hoe vaag ook en voor velerlei uitleg vatbaar. Tenet kan rapporteren dat zijn missie is geslaagd. Of dat ook zo is, moet worden afgewacht. De eerste doden zijn inmiddels gevallen.

Bij ontstentenis van een werkelijk vredesproces gaat het gefragmentariseerde overleg tussen de twistende partijen over zaken als Palestijnse moordaanslagen op Israëlische burgers en de wurggreep waarin het Israëlische leger nu al maandenlang zogenaamd autonoom Palestijns gebied houdt. Die wurggreep willen de Israëliërs losser maken, maar pas als zij overtuigd zijn van het einde van de Palestijnse terreur. De Palestijnse Autoriteit weigert van haar kant ook maar één van terreur verdachte achter de tralies te zetten, zolang de Israëliërs zich niet hebben teruggetrokken achter de `vredeslijnen'. Een apart probleem vormen de nederzettingen op Palestijns grondgebied. De Palestijnen eisen hun verdwijning, de Amerikanen bevelen stopzetting van de bouwactiviteit aan. De Israëlische regering heeft ze nog even nodig als vuistpand in eventuele onderhandelingen.

PAPIER IS GEDULDIG. Als dat ergens waar is dan wel in het Israëlisch-Palestijnse conflict. Het feit dat uitgerekend een `havik' als premier Sharon nu door de kolonisten wordt gekwalificeerd als een zwakkeling en een verrader van hun zaak geeft te denken. Voor een duurzaam vergelijk is een meerderheid van overtuigde voorstanders van vrede nodig. Het geweld van de afgelopen maanden heeft in beide kampen zelfs de meest uitgesproken voorvechters van vrede aan het twijfelen gebracht. Dat laat alle ruimte aan extremisten. Pas weer een algemene vermoeidheid over de uitzichtloosheid van geweld zou de bakens opnieuw kunnen verzetten. Maar de vraag is wanneer die vermoeidheid intreedt.

De regering-Bush had aanvankelijk ingezet op afstandelijkheid. Zij meende, niet ten onrechte, dat voorganger Clinton het prestige van het presidentschap in het vredesproces te nadrukkelijk op het spel had gezet. Beide partijen verwachtten toen van Washington de oplossing. De geweldscyclus, vooral de extremiteiten van Israëlische kant, heeft de Amerikanen inmiddels terug in beeld gebracht. Voorlopig op halve kracht. Zou een bestand beklijven, dan is het denkbaar dat minister van Buitenlandse Zaken Powell een nieuw vredesproces op gang gaat brengen. Maar opnieuw is er dan het risico dat Palestijnen en Israëliërs het doorhakken van de knoop aan Washington zullen willen overlaten. Alle betrokkenen bewegen zich niet aflatend in een vicieuze cirkel.