Steun voor energieplan Jorritsma

Het voorstel van minister Jorritsma voor de privatisering van de energiesector kan op politieke steun rekenen. De federatie van energiebedrijven vreest echter dat bedrijven ten prooi zullen vallen aan overnames.

,,Op hoofdlijnen ziet het plan er goed uit'', aldus PvdA kamerlid Ferd Crone. Een motie van Crone, begin april ingediend met VVD en D66, is de reden waarom de minister van Economische Zaken vorige week met het voorstel kwam. De motie-Crone vroeg Jorritsma om het juridisch bezit van de elektriciteits- en gasnetwerken bij de overheid te houden en voorlopig alleen de distributiebedrijven volledig te privatiseren. Dit zou nodig zijn om de monopoliepositie van de bedrijven te doorbreken.

Jorrisma's plan, dat nog voor het zomerreces in de kamer wordt besproken, voorziet in verschillende scenario's. Een eerste mogelijkheid is dat gemeenten en provincies tijdelijke concessies verlenen aan energiebedrijven voor het gebruik van de netwerken. Als de netwerkbeheerder zijn taken echter verwaarloost kan de concessie weer worden ingetrokken. Een andere optie is dat de lagere overheden het juridisch eigendom in een apart bedrijf onderbrengen dat vervolgens een contract sluit met het energiebedrijf. De overheid kan 49 procent van deze aparte BV of NV verkopen aan private bedrijven. In 2004 zal worden bekeken of er een meerderheidsbelang van het netwerk kan worden geprivatiseerd.

De energiebedrijven weten nog niet wat ze met de brief van 15 kantjes aanmoeten. ,,Het is juridisch zeer complex'' en ,,we zijn aan het analiseren'', zijn de antwoorden van Nuon, Eneco en buitenlandse eigenaren van Nederlandse bedrijven zoals het Duitse RWE en Endesa uit Spanje. Punt van kritiek op het aangepaste plan van Jorritsma is dat het scheiden van netwerk- en distributiebedrijf de Nederlanders tot aantrekkelijke overnamekandidaten maakt. De bedrijven worden goedkoop omdat het netwerk, wat tot 75 procent van de waarde kan vertegenwoordigen, waarschijnlijk van de balans wordt gehaald.

,,Zonder de netwerken kan het lastig zijn investeerders aan te trekken'', zegt EnergieNed-voorzitter Jan Korff. ,,De bedrijven kunnen zich hierdoor niet verder ontwikkelen op de Europese markt wat op termijn kan betekenen dat zij tegen hun zin worden overgenomen.''

Korff ziet nog wel een lichtpuntje omdat de tekst van het plan onduidelijk laat of de waarde van de netwerken ook daadwerkelijk uit de boeken moet worden gehaald. ,,Wij zijn dat aan het bestuderen.''

Het is niet waarschijnlijk dat de buitenlandse aandeelhouders zich zullen terugtrekken nu de bedrijven die zij kochten opeens minder waard zijn geworden. Endesa, dat in 2000 het nutsbedrijf Eindhoven kocht en bezig is met de overname van Remu in Utrecht, wil niet reageren, maar de advocaat van de gemeente Eindhoven, L. Deterink, is ,,gematigd optimistisch''dat het contract met Endesa kan worden aangepast. Crone vergelijkt de energiebedrijven met de dotcom sector waar ,,geen geld maar wel toekomst'' is. ,,Als de bedrijven een goed beleid hebben en concessies krijgen dan is dat aantrekkelijk voor investeerders''