`Sparhans' haalt broekriem aan

Het Duitse begrotingstekort moet worden weggewerkt, zo heeft minister van Financiën Eichel zich voorgenomen. Maar op alle fronten ondervindt hij tegenwerking. De minister zal zich de komende tijd schrap moeten zetten om zijn reputatie als grote bezuiniger eer aan te kunnen doen.

Hans Eichel, de Duitse minister van Financiën, was gisteren zelfs op de fiets gekomen naar het kabinetsberaad in de Berlijnse bondskanselarij over de begroting. Geen mountainbike of luxe sportfiets, zoals de Duitsers gewend zijn. Nee, hij reed op een ,,kleinburgerlijke Hollandse fiets'', merkte een televisiecommentator op.

`Staatsschulden zijn net als overgewicht. Naar beneden ermee', stond op een bord aan de fietsstang. Eichel bijgenaamd Sparhans wilde demonstratief laten zien dat het hem menens is met bezuinigen. Ook al is volgend jaar een verkiezingsjaar, het rood-groene kabinet is niet van plan cadeaus uit te delen. Het wegwerken van eventuele tegenvallers door de slappe economische groei zal nog lastig genoeg zijn.

De minister heeft zich heilig voorgenomen de komende jaren het overheidstekort weg te werken en de hoge staatsschuld te verminderen. ,,Onze financiële situatie is ruïneus'', stelde Eichel in 1999 vast toen hij als minister aantrad. Bijna een kwart van de begroting ging op aan rentebetalingen (82 miljard mark – 91,8 miljard gulden). Bovendien stevende de staatsschuld sinds de Duitse hereniging af op 1.500 miljard mark.

De ,,opmars naar de schuldenstaat'' moest dringend worden gestopt en Eichel kondigde een straf bezuinigingsprogramma af van 30 miljard. Met zijn nieuwe begroting voor 2002 zet Eichel dit beleid consequent voort. Tenslotte moet ook de belastingverlaging voor burgers en bedrijven worden betaald.

De meeste ministeries moeten dan ook inleveren. Alleen Verkeer, Onderwijs en Technologie plus Consumentenzaken en Landbouw krijgen extra geld. Wil de groene minister Renate Künast van Consumentenzaken ook maar een serieus begin maken met de beloofde landbouwhervorming heeft zij meer geld nodig. Zij wil immers de traditionele boeren, die grootschalig werken, minder subsidie geven en kleinschalige bedrijven en biologische landbouwers stimuleren. Voorlopig zetten de boeren in het traditionele bedrijf zich schrap tegen korting van de subsidies.

Eichel heeft Künast een extraatje gegeven, maar daar zal het voorlopig bij blijven. Hij zal alle zeilen moeten bijzetten om zich aan de begrotingsprognose te houden. De oppositie verweet de minister gisteren al dat hij van te optimistische schattingen uitgaat. Gezien de tegenvallende groei in Duitsland en de oplopende inflatie moet Eichel rekening houden met miljardentegenvallers, zei Günter Rexrodt, begrotingsexpert van de FDP.

De econoom Dieter Vesper van het Duitse Instituut voor Economisch Onderzoek (DIW) in Berlijn kritiseerde Eichels bezuinigingskoers. Vooral de daling van de overheidsinvesteringen met zo'n vier procent kan de conjunctuur verder vertragen. Ook kampt Duitsland met verminderde export en dalende binnenlandse vraag.

Boosdoener is de inflatie, die gisteren met 3,6 procent de hoogste stand sinds zeven jaar bereikte. De Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt en de Duitse werkgeversorganisatie BDI waarschuwden de vakbonden gisteren al voor forse loonstijgingen. ,,Uiteindelijk zijn de werknemers de verliezers'', maande Otmar Issing, topeconoom bij de ECB. Werkgeversvoorzitter Michael Rogowski maande, dat als Duitsland niet in een recessie terecht wil komen, de loonsverhogingen de productiviteitsstijging niet mogen overschrijden. ,,Anders scheppen we geen banen, maar verliezen we arbeidsplaatsen''. De werkloosheid is met vier miljoen hoog en neemt de laatste maanden alweer mondjesmaat toe. De aangekondigde waarschuwingsstakingen in de detailhandel voorspellen weinig goeds. De dienstenbond Verdi eist loonstijgingen van 5,5 procent. De kans is groot dat minister Eichel zijn reputatie van Sparhans opnieuw moet zien waar te maken.