Loungen langs de vloedlijn

Geen strandpaviljoen dat zich nog beperkt tot een waterijsje of een glas bier. De up-to-date strandtent serveert tapas, cocktails, een volwaardig diner – en desgewenst een bak Bonzo – en besteedt ruim aandacht aan de juiste muziek, sfeer, interieur en vermaak. Elke zomer zijn er nieuwe ontwikkelingen en komen er nieuwe plekken bij waar je geweest moet zijn. Vlak voor het seizoen aan zee begint: trends en hotspots van 2001.

Aan het eten zie je het het eerst: de moderne strandtent is niet meer het paviljoen van toen. Zo compleet en divers mogelijk, is de trend. Natuurlijk, er zijn nog tenten waar ze `slechts' tapas serveren en je een menu voorschotelen dat bestaat uit één keus, maar zelfs dan krijg je misosoep, makreel op zijn Japans en mihoen met groenten – en als je geluk hebt tevens in een veg-variant (,,maar paella zonder beesten, daar doen we niet aan'', zegt de eigenares van het nieuwe Strandpaviljoen Zuid aan het Haagse Zuiderstrand). Gewoner is het dat de keus gigantisch is. Alles is bestelbaar, tot een bak Bonzo voor de hond aan toe (Havana, Rockanje, ƒ5).

Een strandpaviljoen was lang een plek waar je al blij moest zijn als je een koud biertje kreeg. Zo'n plek waar je je de uitgebluste Carmiggelt uit Naar de duinen voorstelt: `Hij dacht aan de dood die, nu hij achtenvijftig was, toch wel binnen afzienbare tijd komen moest en hij hoorde hoe Fie zei dat het zo verstandig van hem was geweest vandaag die snipperdag te nemen, omdat hij er zo moe uitzag en dat de duinen en de zee hem goed zouden doen' (uit: Later is te laat, 1964).

Later veranderde dat. De strandtent werd de verzamelplaats voor indolent Nederland. Een paar vierkante meter waar je met zoveel mogelijk soortgenoten ging zitten om er niets anders te doen dan werken aan je teint, kijken of je buurvrouw niet al veel bruiner was, en smeren (met drank en zonne-olie).

Ook die tijden zijn voorbij. De strandtent heeft zich ontwikkeld tot een (bijna) 24-uurs uitgaansgelegenheid, waar zowel de duur-uit-eten-yup als de swingstudent terecht kan. De laatste gaat, zeker wanneer die uit Amsterdam afkomstig is, naar Bloemendaal aan Zee. De lijst met feesten en muziekprogramma's aldaar is eindeloos. ,,Geen Amsterdammer gaat in de zomer nog uit in de binnenstad'', volgens Gerard Wessel, fotograaf van Nieuwe Revu en als zodanig altijd in de buurt van hip Holland. ,,Elke moderne strandtent organiseert complete party's, zorgt voor live-muziek en goeie dj's.''

De Zomer, halverwege het Bloemendaalse straatje, is de plek waar het in 1994 allemaal begon. Sinds vorig jaar is de zaak eigendom van Paradiso en is er in de circustent een zomerprogramma met `poetry, cinema, stand-up comedy, live muziek, classic soul, jazz, funk en dance'. Onder anderen Fresh Wagon en Nu Classic Soul treden er op.

Een andere hippe Bloemendaalse `beachclub' (ook de term strandtent is achterhaald) van het eerste uur is Woodstock – een piratennest met de uitstraling van een verwaarloosde studentenflat. Nog steeds is er elke donderdag Thursday Monkey's (dansen met dj's). Maar Woodstock is allang de enige niet meer met een disco aan zee. De sinds vorig jaar met een restaurant (Foodstock, aardig maar niet super) uitgebreide club lijkt last te hebben van de wet van de remmende voorsprong. Andere strandtenten doen net zoveel moeite en het publiek is voortdurend op zoek naar iets nieuws.

Op Scheveningen komt al vroeg een stevig geluid uit een van de strandtenten aan het noorderstrand, het Haagse Bloemendaal aan Zee. Het is afkomstig uit Salinas, volgens eigen zeggen het Ibiza van Scheveningen. Elke zondag is hier al vanaf 's morgens 7 uur een `chill lounge'. Daarna kun je dansen (vanaf 12 uur, `just dance') en weer bijkomen van 19 tot 01 uur met `funky house'. Mecca, iets verderop, heeft wel iets weg van Woodstock: ook een soort apenrots. De grootste hype lijkt hier alweer voorbij – het gaat snel in de wereld van de strandtenten. ,,We zijn dicht!'' gilt een dame vanaf een vierpersoonsbed, voordat ik een pak kou naar binnen kan laten.

De nieuwe en populaire beachclub Buiten pakt het anders aan. Buiten is altijd open. Bij rotweer vooral binnen om er Thais te eten, liggend op een Thais kussen, maar zodra het kan ook buiten, om beachvoet- of -volleybal spelen, capoeira (een Braziliaanse vechtdanssport) te proberen, te vliegeren, of voor het eerst van je leven aan wavesurfen te doen. Maar ook minder vermoeiende doch aangename bezigheden als stillevens schilderen, tai chi, yoga (desgewenst poweryoga) en wijnproeven horen tot de mogelijkheden. Zelfs een Thaise massage zit in het pretpakket. Voor de activiteiten waarvoor professionele begeleiding nodig is, moet je wel van tevoren inschrijven (en liefst niet alleen). Maar surfen, vliegeren, beachvolley en -voetbal kan altijd, en een massage wil ook nog weleens lukken.

Bij zestien graden waag ik het erop. Naar Buiten! De strandtent ligt er mooi bij op het verste stuk van het noorderstrand, en het Thaise interieur ziet er nog kersvers uit. Maar het is nog wel stil. Een hond en twee stellen tel ik. En een meisje in een hangmat, en twee mannen in de kussens. Niemand schijnt zin te hebben in iets actiefs: buiten de windschermen brult een stevige zuidwester. ,,Ach, we zijn net twee weken open'', relativeert Daniëlle van Loon, eigenares van het etablissement, de relatieve rust. ,,Mensen moeten gewoon nog aan het idee wennen. We zijn ook de enige tent hier die altijd open is.'' Van Loon mikt op een alternatief publiek, tussen de 25 en 40 jaar, dat het leuk vindt om iets te dóen aan het strand. ,,Wij wilden iets verzinnen om groepen te ontvangen, maar wij hadden geen trek in bussen huisvrouwen en aftankende vrijgezellen. Met deze activiteiten selecteert zich dat vanzelf.''

De moderne strandganger is niet per se een actief wezen. Ook de vermoeide rijpe dertiger kan terecht bij een beachclub. Om zich te vermaken met een kalm loungemuziekje, schommelend in een hangmat of lekker lui op een ligbed. De bekendste en eerste strandtent voor dit soort vermaak was De Republiek in Bloemendaal. ,,Nog steeds de hipste strandtent daar'', vindt Esther Wouda (30), dramaturg bij een Amsterdamse filmproducent. ,,Het is er leuker dan in de stad. De Republiek heeft dezelfde uitgaanssfeer, maar je zit aan zee. En iederéén gaat erheen. Er komen heel veel trendy Amsterdammers, maar ook wannabe's – die daar allemaal een beetje gezellig bij elkaar hangen. Het heeft de sfeer van een modern loungecafé, je kunt er als een Romein liggen niksen en lekker eten, muziek luisteren, kletsen en een beetje dansen.''

Het interieur van De Republiek is inderdaad helemaal gebouwd op het betere loungen aan zee. Balinese bedden met dikke matrassen lokken tot een dolce far niente. Aan alles is gedacht: zelfs de lawaaierige koffiemachines zijn verdekt opgesteld, om die ontspannen loungesfeer vooral niet te verstoren. Ook de menukaart laat niets te wensen over. Gerechten uit Aziatische, Arabische of Mediterrane landen, exotisch koken is een trend in de loungepaviljoens. De Kust, iets verderop aan de Bloemendaalse Zeeweg, serveert ook hip eten, maar dan chiquer. Ook het publiek is hier net even duurder: driedelig grijs is hier ook welkom. In De Kust vind je een lunchkaart met veel soorten exotisch broodbeleg, te stoppen tussen ofwel Turks brood, ofwel ciabatta's, ofwel een meergranenbol. Ook wat drank betreft is de keus er enorm, de verwende yup heeft hier evenveel keus uit wijnen – waaronder natuurlijk rosé – als in een stadsrestaurant.

Amsterdam-Bloemendaal, Den Haag-Scheveningen, Rotterdam-Rockanje, de nieuwste ontwikkelingen op strandtentgebied doen zich voor in de buurt van grote steden. Bloemendaal is de bakermat van het loungen aan zee, Den Haag en Rotterdam volgen op de voet. Aan het Haagse Zuiderstrand vind je ze – La Cantina, Strandpaviljoen Zuid, en, nieuw dit jaar, Beachclub Friends –, hoewel dit naar Amsterdamse begrippen geen hippe tenten zijn, maar Haags hippe tenten. Toch is het er prettig. Friends is een ruim opgezette strandtent met enorme banken van ongelakt hout en twee gigantische dennen in een pot. Er zijn door perspex afgescheiden windvrije relaxhoeken, waar je de zee recht voor je neus hebt. In Friends komt zowel de uitgedanste dertiger als de vlottere helft van de – aan de andere kant van het duin gelegen – dure Vogelbuurt.

Er is één nadeel aan hippe strandtenten. Stijgt de temperatuur, dan is het er al gauw vol. En zijn dus ook de hangmatten en luie banken vol. Kom je op een mooie dag met de strandexpres naar Zandvoort en is het ook nog gelukt je naar Bloemendaal te transporteren (skates of vouwfiets mee is aan te raden), moet je je invechten om een plek te vinden. Dat ontspant niet echt.

Op een uur dat iedereen nog in bed ligt of met de boodschappen sleurt, gaat het al beter. Mocht ook vroeg opstaan niet meer helpen – stel, het wordt écht een hete zomer –, wijk dan uit naar een bruine strandkroeg als Pier 32 aan het Haagse Zuiderstrand. Een weldadig ouwelullencafé waar niemand zich uitslooft om het je naar de zin te maken en waar ze geen loungemuziek maar heuse blues draaien en spelen. Sinds 1975 is hier niets veranderd. Hier komen je vroegste strandherinneringen naar boven, hier zie je jezelf weer aan je eerste waterijsje likken en verlang je naar een schepje en een emmertje. Hier kom je misschien wel echt tot rust.