Koester alles

Wij gaan dood en daaraan voorafgaand is heel wat vrolijks vast te leggen. Registreer belangrijke gebeurtenissen, adviseert Annemarie Scheepmaker van het videoproductiebedrijf Cumulus in Velp. Fotografeer, film of gebruik de cassetterecorder bij huwelijk, geboorte van een kind, de eerste lach van de baby of diens eerste stappen. We leven in een tijd waarin het technisch mogelijk is beeld en geluid op te slaan en voor langere tijd te bewaren. Wie later de highlights van zijn of haar leven in één `document' wil weergeven, heeft dan een schatkamer aangelegd. Uit die schatkamer put Scheepmaker voor het vervaardigen van een levensdocument.

Scheepmaker (1958) begon met het maken van levensdocumenten toen een vriendin van haar ernstig ziek werd. ,,Mijn vriendin zei, `als ik er niet meer ben, wil ik dat mijn kinderen later weten hoe ik klonk en hoe ik was'.''. Annemarie filmde haar vriendin thuis terwijl ze allerlei alledaagse handelingen verrichtte als het pakken van een karton melk uit de ijskast of het aanzetten van de radio. ,,Juist die kleine, typische bewegingen als een handgebaar, zijn heel belangrijk.'' Ze maakte ook een paar film-interviews met haar vriendin, waarin deze vertelde hoe het was om zwanger te zijn en welke hebbelijkheden de kinderen hadden.

Maar Scheepmaker maakt niet uitsluitend digitale gipsafdrukken als moderne dodenmaskers van beeld en geluid. Ze stelde ook uit beeldmateriaal dat door verschillende mensen was aangedragen, een verjaardagsgeschenk samen. ,,Degene die toen met mij achter de montagetafel zat, vond het zo leuk, dat zij van zichzelf ook zo'n levensdocument wilde laten maken.''

Meestal krijgt ze van opdrachtgevers oud filmmateriaal aangeboden. In haar werkkamer in de schaduw van een enorme klimhortensia, toont ze ordelijk opgestapelde dozen vol met filmbanden. De aangeleverde achtmillimeter films worden op tape gezet, beeld voor beeld bekeken en later, na het nodige knipwerk, verwerkt in een video. Daarvoor gebruikt ze ook ingescande foto's of ze maakt foto's van bijvoorbeeld diploma's of pagina's uit dagboeken en scant die in. Maar ook geluidstapes kunnen, nadat ze zijn opgeslagen op digitale geluidsdragers, worden gebruikt. ,,Ik heb van iemand een spoel gekregen waarop te horen was hoe ze sprak met haar toen tweejarige zoon.'' Van die nu tweeëndertig jaar oude zoon heeft Scheepmaker de oergeluiden op cd gezet. ,,Heb je oud geluidsmateriaal, zet dat dan snel over'', waarschuwt ze, want gewone cassettebandjes zijn kwetsbaar.

Scheepmaker, ooit opgeleid tot creatief therapeut, heeft zich het filmen voornamelijk eigen gemaakt via cursussen en zelfstudie. Toen haar oudste zoon negen werd, kocht ze een videocamera, nu is dat een attribuut dat ze altijd bij zich heeft. Wanneer ze in een weiland een paard ziet staan op het punt een veulen ter wereld te brengen, heeft ze de camera in de aanslag. Ze raadt iedereen die wil gaan filmen aan wel een cursus te volgen.

Cumulus, de naam van haar bedrijf, verwijst naar het eerste levensdocument dat ze maakte. ,,Mijn vriendin zei wel eens: `Als ik later op een wolkje zit'. Cumulus betekent stapelwolk en verwijst ook naar de accumulatie van gebeurtenissen in je leven. ,,Maar maak het, als je gaat filmen, niet te zwaar'', zegt ze nadrukkelijk, ook niet als een film is bedoeld als afscheid. ,,Film met plezier, en niet vanuit de gedachte dat opa en oma morgen kunnen doodgaan. En bedenk ook dat wanneer iemand is gestorven, al het materiaal dat er nog van hem of haar is, een cadeautje is'', aldus Scheepmaker. ,,Wat je hebt, moet je koesteren.''

Annemarie Scheepmaker, videoproductiebedrijf Cumulus,

Zutphensestraatweg 13, Velp. 026-3622992 e-mail a.berg-scheepmaker@wolmail.nl

De levensdocumenten duren tussen de zestig en tachtig minuten en kosten 1.500 à 2.000 gulden. Scheepmaker kan de gemaakte levensdocumenten niet laten zien, want het materiaal is vetrouwelijk. Wel kan ze, bij wijze van referenties, geïnteresseerden in contact brengen met oude klanten.