De smaak van schoolreisjes

Volgend jaar bestaat de Raket veertig jaar. Het oudste waterijsje van Nederland is nog steeds populair, bij kinderen en bij volwassenen.

VORIGE WEEK, vijf over zes 's avonds. Een late voorjaarsdag met een paar warme stralen zon aan het eind van de dag. Op een bankje op het perron zit een man op de trein te wachten. Hij heeft nog een minuut of tien. Hij zal zo'n vijfenveertig zijn. Hij heeft zijn aktetas naast zich op de grond gezet en zijn stropdas wat losser getrokken, en hij eet een ijsje. Een bankje verderop zit een kleuter naast zijn moeder. Vijf minuten geleden zat hij nog te jengelen, maar nu sabbelt hij zoet op het ijsje dat zijn moeder voor hem heeft gekocht. Het is hetzelfde ijsje als dat van de man. Rood, oranje, geel. Een Raket.

Onderzocht is het nooit, maar de bekendheid van dit Ola-ijsje onder Nederlanders moet grenzen aan de faam van koningin Beatrix: slechts weinigen zullen de Raket niet kennen, hij is van iedereen. De man op het perron hoorde als kind waarschijnlijk over Spoetniks en Apollo, zag de eerste afleveringen van Star Trek op tv en waande zich een kleine astronaut in zijn dromen. De kleuter naast hem, van de Furby- en Flippogeneratie, kent de Raket als het ijsje dat hij krijgt als hij eigenlijk om zo'n veel te grote Magnum zeurt. Maar bij beiden zal het waterijsje uiteindelijk dezelfde associaties oproepen: het ijsje dat je van je moeder kreeg, van je eerste zakgeld kocht, en at aan het zwembad, op het strand en bij schoolreisjes.

De Raket is waarschijnlijk een Belgische uitvinding, van een ontwikkelingsmanager in de Ola-fabriek van Baasrode die aan het fröbelen sloeg en dacht: kom, die ruimtevaart is modern en populair, laten we er een raket van maken. In 1962 kwam het driekleurige waterijsje op de markt; hij kostte 50 cent en was onmiddellijk een succes. Een revolutie in de waterijsbranche. Vóór de Raket was waterijs namelijk gewoon bevroren limonade waar je gemakkelijk de smaak en de kleur uit zoog; de Raket was volwaardig waterijs zoals we dat nu nog kennen.

Karin de Kanter, brandmanager bij de IgloMora Groep van Unilever voor Solero en alle Ola-kinderijs (waartoe dus ook de Raket behoort, al wordt deze door jong en oud gegeten), bevestigt dat het altijd een goedlopend product is geweest. ,,Ruimtevaart was populair. In het begin zal dat zeker hebben meegespeeld. Bovendien was het ijsassortiment natuurlijk niet zo groot, dus was een nieuw ijsje al heel snel een succes. En het heeft altijd een lage prijs gehad, het is een eenvoudig ijsje. Kinderen mogen het snel van hun ouders kopen.''

Per jaar worden voor Nederland, België en Duitsland 40 miljoen Raketten geproduceerd. Het ijsje wordt bij de zuiderburen verkocht onder de naam Rocket, terwijl Duitse kinderen het kennen als Apollo. In andere landen brengt Unilever het ijsje niet op de markt. In verkochte stuks is de Raket op de Nederlandse markt altijd de grootste geweest – al werd het waterijsje twaalf jaar geleden bijna van z'n eerste plaats gestoten bij de introductie van het luxe chocoladeijsje Magnum.

Raketten worden gemaakt in een fabriek in de bossen van Hellendoorn. Pijpleidingen voeren drie kleuren koude vloeistof naar ijsvormpjes in een bad van min 35 graden. Framboos, sinaasappel, ananas. Per minuut worden er 250 ijsjes geproduceerd uit water, suiker, glucosestroop, citroenzuur, stabilisator (E410), rodebietensap, kleurstoffen (E161b, E120, E150b, E160a) en aroma's. Op de website van de Nederlandse Vereniging van Veganisme staat de garantie dat er geen dierlijke kleurstoffen in zitten en dat de emulgatoren en dergelijke afkomstig zijn van plantaardige vetten. Ola bevestigt bovendien officieel dat het Raket-ijsje koosjer is.

De receptuur is nooit veranderd, de smaak kan door de jaren hoogstens een tikje zijn verschoven door de verschillende leveranciers van de smaakstoffen. Nooit is het formaat of de vorm gewijzigd; het ijsje is te sterk om te veranderen. Er zijn twee curieuze uitzonderingen: bij het 35-jarig bestaan van de Raket is het Guinness Book of Records gehaald door een Raket van 9.000 liter te maken – nee, hij is niet opgegeten door 180.000 kleuters. ,,We hebben hem gewoon laten smelten'', aldus De Kanter – en tijdens het EK voetbal vorig jaar in Nederland en België is er twee maanden lang een oranje Raket op de markt geweest. ,,Wel met rood en geel ijs aan de binnenkant, dus de smaak was uiteindelijk hetzelfde.''

Nederlands oudste levende ijsje heeft natuurlijk concurrenten: nieuwe waterijsjes, luxe ijs voor de verwende ijseter, en imitaties die altijd in naam, vorm en smaak net even afwijken van De Echte. De Kanter heeft op haar kantoor een prikbord met imitaties van concurrenten. Vooral de huismerken van grote supermarktketens scoren hoog. Op de redactie herinneren we ons bovendien de neppers Mirage, Kuifje (zelfde vorm maar dan groen met een chocoladetop) en, recenter, de Spoetnik.

Maar de Raket is niet sleets. Integendeel, het is nog steeds het best verkopende ijsje van Nederland, zegt De Kanter. ,,Ik denk dat dat juist is omdat we al zo lang bestaan. Het is een kinderijsje, maar veel mensen hebben er iets mee wegens de historie, iedereen is ermee opgegroeid. Het blijft altijd bij je.''

Geen wonder dat het eenvoudige ijsje niet kapot kan: wie wil er nou niet voor een gulden vijf minuten astronautenavontuur en schoolreisjesnostalgie?