Bush ziet sympathie bij bondgenoten

De Amerikaanse president George W. Bush heeft gisteren op de NAVO-top in Brussel een ,,nieuwe ontvankelijkheid'' vastgesteld onder NAVO-regeringsleiders voor zijn omstreden plan voor een raketschild.

Volgens Amerikaanse en NAVO-diplomaten bleek dat er ,,een groeiende groep NAVO-landen'' is, die ,,sympathiek staat'' tegenover zo'n raketverdediging die raketaanvallen van onberekenbare landen als Noord-Korea, Iran en Irak moet afslaan. Tegelijkertijd bleven Frankrijk, Duitsland en Nederland bezwaren of twijfels uiten. Bush gaf na afloop aan dat hij ,,zo snel mogelijk'' een ,,beperkte'' raketverdediging wil opzetten.

,,Ik boek vooruitgang hier in Europa. Men komt onze kant uit'', zei de president op een persconferentie na de top. Volgens Amerikaanse regeringsfunctionarissen en NAVO-diplomaten hadden verscheidene leiders in de besloten zitting gezegd dat er een noodzaak was om de dreiging van grillige regimes met massavernietigingswapens aan te pakken. Hongarije, Polen, Tsjechië, Italië, Spanje, Turkije en Groot-Brittannië hadden zich positief of welwillend uitgelaten over de raketverdediging, aldus Amerikaanse regeringsfunctionarissen. ,,Iedereen zei dat er een dreiging bestaat'', zei een Amerikaanse regeringsmedewerker later. ,,De Britse premier Blair zei dat ,,we naar alle mogelijkheden, inclusief raketverdedigingssystemen, moeten kijken'' om de dreiging aan te pakken. Blair voorzag ,,intensieve onderhandelingen'', maar zei ook: ,,Het belangrijkste is dat Europa en Amerika altijd bij elkaar moeten blijven.''

President Bush liet er gisteren geen twijfel over bestaan dat het ABM-verdrag (1972) tussen de voormalige Sovjet-Unie en Amerika, dat eenzijdige raketverdedigingssystemen verbiedt, terzijde kan worden geschoven. Maar de Franse president Chirac onderstreepte ,,de noodzaak om het strategisch evenwicht te behouden, waarvan het ABM-verdrag een pijler is''. Als er een ,,nieuw raamwerk'' komt, moet dat ,,bindende voorwaarden om internationale stabiliteit te garanderen'', zei Chirac. Hij zag een rol voor de Europese Unie in de strijd tegen de verspreiding van massavernietigingswapens en beklemtoonde de ,,Franse verplichting tot nucleaire afschrikking''. De Duitse bondskanselier Schröder zei dat er ,,belangrijke vragen'' zijn over de technische haalbaarheid van een raketverdediging en wees er ook op dat ,,Rusland en China erbij betrokken moeten worden''. Premier Kok zei tegen zijn collega's dat ,,een eenzijdige opheffing van het ABM-verdrag niet de juiste benadering is''. ,,Dit betekent natuurlijk niet dat het niet kan worden aangepast of vervangen door een nieuw verdrag, met wederzijdse overeenstemming'', zei Kok. Op zijn persconferentie zei Kok: ,,Bush moet goed begrepen hebben dat het de bondgenoten menens is dat er een grondige bespreking nodig is over alle merites van zijn plan. Er bestaan nog veel reserves tegen het raketschild en het voornemen van Bush om het ABM-verdrag op te zeggen.''

Alle regeringsleiders zeiden bereid te zijn tot verdere discussies met de regering-Bush over een ,,nieuw raamwerk van afschrikking''. Tot nu toe bestond er bij Europese landen veel scepsis over het Amerikaanse plan, maar volgens NAVO-diplomaten is ,,de stemming aan het veranderen''. ,,Ik was blij met de open en constructieve reacties'', zei Bush gisteren. ,,Er is wat nervositeit en ik begrijp dat, maar die begin af te nemen als ze de logica achter de redenering horen.''