Bush wacht een warm bad in Warschau

George W. Bush wacht morgen in Warschau een thuiswedstrijd, na de uitwedstrijden in Brussel en Gotenburg en voor zijn gesprek met zijn Russische collega Poetin.

Als de Amerikaanse president George W. Bush morgen in Polen landt, kan hij rustig ademhalen: even een dag geen gezeur over het omstreden antiraketschild aan zijn hoofd. Polen was namelijk dit voorjaar het eerste NAVO-land dat zich onomwonden achter de defensieplannen van de Verenigde Staten schaarde. Amerikaanse defensie-experts hebben zelfs al een bezoek gebracht aan Polen om te kijken wat het land zou kunnen betekenen voor de nieuwe strategie.

Op de breuklijn tussen Oost en West voelt Polen zich niet veilig in de bestaande veiligheidsstrategieën die sterk de geur van Koude Oorlog met zich meedragen. ,,Met het antiraketschild zou er een einde komen aan de laatste restanten van de Koude Oorlog en dat is voor ons erg belangrijk'', zegt Grzegorz Kostrzewa-Zorbas, een onafhankelijke analist verbonden aan de Poolse Academie van Wetenschappen. Ook zijn collega Aleksander Smolar, politicoloog, vindt dat de NAVO vooral verder moet denken in de richting van het door de VS voorgestelde antiraketschild. ,,Ik denk dat Europa op dit punt erg conservatief is. Het bestaande veiligheidsmodel, gebaseerd op wederzijdse afschrikking, had zin in een wereld waarin twee blokken tegenover elkaar stonden. Dat is nu anders. Ik wil niet zeggen dat de Amerikanen helemaal gelijk hebben. Misschien is zo'n schild niet eens haalbaar. Maar de basisgedachte is juist.''

De Poolse politiek staat bekend om zijn interne controverses; maar over één zaak zijn de eeuwig twistende partijen het ook twaalf jaar na de val van het communisme nog eens: de Poolse veiligheid gaat boven alles. Het directe Russische gevaar is geweken, maar de band met de grote broer in het oosten blijft moeizaam en onvoorspelbaar. ,,Er blijven altijd twee mogelijke dreigingen voor ons. De eerste is de nu al zichtbare poging van Moskou om de oude Sovjet-Unie weer aan elkaar te lijmen. Dat heeft consequenties voor ons. Wit-Rusland en de Oekraïne zijn onze buurlanden. Nu al staan er weer Russische soldaten langs onze oostgrens'', meent Kostrzewa-Zorbas. De andere dreiging is de onvoorspelbaarheid binnen Rusland zelf. Het land zou intern kunnen desintegreren. ,,Rusland blijft onvoorspelbaar. Niemand kan met enige zekerheid voorspellen hoe het verder gaat.''

Vervolg pagina 5

Polen loopt wat minder warm voor de EU

Vervolg van pagina 1

De Poolse analisten menen dat de Baltische landen klaar zijn en dat als er keuzes gemaakt moeten worden tussen de kandidaten in de wachtkamer, Roemenië en Bulgarije minder voor de hand liggen.

De NAVO-landen zijn nogal verdeeld over de Poolse wens. De meeste hebben nog geen duidelijk standpunt ingenomen. Duitsland voelt er weinig voor omdat Berlijn bang is de Russen voor het hoofd te stoten. Estland, Letland, Litouwen zijn hard op weg om lid te worden van de Europese Unie, geografisch liggen ze toch in wat tot voor kort de Sovjet-Unie was. Voor alle betrokkenen nog altijd een magische lijn.

De regering-Bush heeft de afgelopen maanden herhaaldelijk blijk gegeven van begrip voor het Poolse standpunt. In Warschau wordt dan ook met spanning uitgekeken naar de rede die de Amerikaanse president morgenmiddag op de universiteit van Warschau zal afsteken. De media staan al dagen bol van speculaties over de speech. De Polen hopen op duidelijke taal. Ze verwachten minimaal dat Bush de leidende rol zal benadrukken die Polen in de regio speelt: in zijn contacten met de Baltische landen, met zijn oostelijke buren en niet te vergeten met Europa.

Wat dat betreft zal het Bush-bezoek een wat merkwaardig contrast vormen met het optreden van de Poolse minister van Buitenlandse Zaken Wladyslaw Bartoszewski dezer dagen in Luxemburg. Bartoszewski deed een theatrale uithaal naar de Europese leiders die onvoldoende begrip zouden hebben voor de problemen die het veertig miljoen zielen tellende Polen heeft om zich op tijd aan te passen aan de eisen van de EU. De relatie van Polen met de Europese Unie is veel gecompliceerder dan de relatie tussen Polen en het verre Amerika. ,,De verliefdheid op de EU is hier een beetje aan het afnemen'', aldus Smolar. ,,Een paar jaar geleden had iedereen het er over dat we terug moesten naar Europa. Dat hoor je nu niet meer. Er is een zekere argwaan voor in de plaats gekomen.'' De VS daarentegen worden volgens de politicoloog gezien als de enige macht in de wereld die de Poolse veiligheid echt wil en kan garanderen. ,,In 1939 hadden we Engelse en Franse garanties, we hebben gezien wat daarvan terecht is gekomen!'' Een warm bad dus voor de Amerikaanse president in Polen. Een thuiswedstrijd en een welkome adempauze tussen de ontmoetingen met de Europese leiders en de Russische president Poetin in.

Juist daarom maakt Polen zich sterk voor het NAVO-lidmaatschap van de Baltische landen. De Polen willen graag dat bij de komende uitbreidingsronde – die volgend jaar in Praag zal worden aangekondigd – ten minste een van de Baltische landen erbij mag komen. Het liefst alle drie.