Buitenland knabbelt aan Zwitsers bankgeheim

Zwitserland getroost zich veel inspanning om zijn bankgeheim internationaal te verdedigen. ,,We zien voor ons geen rol als fiscale politie voor de rest van Europa.''

Sinds de deconfiture van de joodse tegoeden op de Zwitserse bankrekeningen let de banksector in het land op zijn zaak. De klungeligheid waarmee de kwestie van de slapende rekeningen aanvankelijk werd aangepakt, heeft plaatsgemaakt voor een goed geoliede voorlichtingsmachine, zoals deze week bleek op een bijeenkomst van de Zwitserse bankiersvereniging in Bern.

Volgens private banker Jacques Rossier (Darier Hentsch & Cie.) gaat het niet aan de verworvenheden die Zwitserland tot een stabiel land hebben gemaakt onder het tapijt te schuiven. Hij meent dat Zwitserland een speciale positie heeft dankzij zijn neutraliteit en directe democratie. ,,Misschien zijn we bij de linkse regeringen in Europa niet erg populair'', zegt hij, ,,maar regeringen verdwijnen en we hebben juist veel vrienden in Europa.'' Daarbij duidt Rossier op de ongetwijfeld omvangrijke Europese cliëntèle van de Zwitserse bankiershuizen.

In Zwitserland zelf heeft de banksector, met een winst vorig jaar van 19 miljard Zwitserse franc (26,5 miljard gulden), een stevige positie. De banken zorgen daarmee voor 4,5 procent van het bruto binnenlands product.

Wat de banken momenteel vooral bezighoudt, is de relatie met het buitenland. Sinds de Europese Unie vorig jaar juni besloot dat er een uitwisseling van financiële informatie tussen de Europese landen moest komen, is Zwitserland in de weer met tegenvoorstellen. Voor Urs Roth, directeur van de bankiersvereniging is het model van de `glazen portemonnee' of de `glazen burger' onbespreekbaar. Meer transparantie ja, maar het opheffen van het bankgeheim (bankier Rossier noemt het `bankprivacy') staat niet op de agenda.

De bankiers moeten ogen in de rug hebben om de volgende dreigende bres in het bankgeheim te stoppen. De Amerikaanse fiscale autoriteiten introduceerden vorig jaar een formulier waarop de banken moesten aangeven wie hun Amerikaanse klanten zijn. Die klanten moesten vervolgens zelf verklaren of ze via hun Zwitserse bank in Amerikaanse aandelen en andere tegoeden handelden. De sector was in rep en roer. De vraag hoeveel Amerikaanse klanten de Zwitserse banken door de ingreep hebben verloren, blijft onbeantwoord.

Europa wil nog verder gaan. Net als de landen van de EU moet Zwitserland meedoen aan een uitwisseling van fiscale gegevens, waardoor het ontduiken van belasting een stuk lastiger wordt.

Belastingontduiking is in Zwitserland strafbaar. Maar er zijn gradaties. Terwijl in de VS celstraf staat op het oplichten van de fiscus, geldt dit vergrijp in Zwitserland als een `Herrendelikt', een overtreding waarbij een berisping, en hooguit een boete volstaat.

Bovendien zien de Zwitserse bankiers belastingontduiking uitsluitend als een nationale zaak en als de verantwoordelijkheid van de personen of bedrijven die er zich schuldig aan maken in de diverse Europese lidstaten. Net zo min als in het verleden zal een Zwitserse bank daarom voortaan informatie verstrekken over belastingafdracht.

De sector werkt wel mee in de strijd tegen de internationale criminaliteit en zal elke verdenking van witwassen doorgegeven aan justitie. ,,Maar we zien voor ons geen rol weggelegd als fiscale politie voor de rest van Europa'', zegt bankiersvoorzitter Roth resoluut.

In plaats daarvan stellen de Zwitsers een bronbelasting voor op de vermogensrente van buitenlanders, die via Bern zal worden teruggesluisd naar de diverse Europese lidstaten. Gedacht wordt aan 15 tot 20 procent van de rente op het gestorte kapitaal. Bankier Claudio Generali, van de Banca del Gottardo, kan zich wel voorstellen dat Zwitsers meedoen aan het voorkomen van dubbele belastingen, maar het collectief prijsgeven van de identiteit van zijn klanten blijft voor hem uit den boze. ,,Misschien komt het uit op een mengvorm van informatie-uitwisseling en vermogensbelasting'', zo loopt Generali vooruit op het eindresultaat van de besprekingen tussen de EU en Zwitserland. De brief van het Zweedse voorzitterschap van de Europese Unie die hij uit zijn binnenzak tovert, looft in ieder geval de constructieve houding van onder meer Zwitserland. Volgens Generali zal het wel ,,onvermijdelijk'' zijn dat door meer openheid een deel van de klanten naar Singapore of Hongkong verdwijnt.

Yvonne Stucki-Vast, bankenanalist bij Prudential Bache International in Zürich wijst op het strategische belang van het huidige Zwitserse bankgeheim. ,,De sector levert een gevecht waarvan de uitkomst niet zeker is'', meent ze. Het feit dat de gegevens van een rekeninghouder nu al in detail bij de banken bekend moeten zijn is volgens haar ,,eigenlijk al een erosie van het bankgeheim''. Stucki-Vast voorziet meer problemen voor de Zwitserse banken. Als op 25 juni de Zwitsers beurs SWX grotendeels naar Londen wordt overgeplaatst, dan is dat volgens haar een nieuw verlies voor de banksector. ,,Het feit dat we goede en efficiënte banken hebben, het hier veilig is, en de Zwitserse frank een sterke valuta is, is dan niet genoeg. Ik sluit ontslagen niet uit.''