NAVO hoopt op liefdesverklaring Bush

De Europese bondgenoten binnen de NAVO hebben grote behoefte aan een herbevestiging, door president Bush, van de Transatlantische rol van de VS.

Met zijn gebruikelijke motoriek, joviaal handenschuddend en her en der schouderklopjes uitdelend, heeft de Amerikaanse president George W. Bush vanochtend op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel kennisgemaakt met zijn achttien collega-leiders van de NAVO tijdens een topontmoeting.

Voorgesteld door NAVO-chef Lord Robertson maakte hij in ieder geval uiterlijk een ontspannen rondgang langs zijn collega's aan de conferentietafel, grappend met de Duitse minister Fischer, de nieuwe Italiaanse premier Berlusconi en de Britse premier Blair. Na een welkomswoord door Robertson richtte Bush zich kort in het openbaar tot zijn collega's. Hij zei het ,,een groot plezier'' te vinden hen te ontmoeten. Hij somde kort de successen van de NAVO op, en de taken die de alliantie nog te wachten staan.

Met buiten de onvermijdelijke helikopters als laag rondzoemende bijen boven het NAVO-hoofdkwartier en een paar honderd demonstranten achter hekken begonnen de regeringsleiders van de NAVO aan hun speciale zitting ter gelegenheid van het bezoek van de Amerikaanse president. De Europese NAVO-leiders zien hun Amerikaanse collega vandaag bij elkaar zo'n vier uur, zo was vanochtend de bedoeling. Belangrijkste onderwerpen waren in willekeurige volgorde de oostelijke uitbreiding van de NAVO, de vredesoperaties op de Balkan, de vorming van een Europese snellereactiemacht en het omstreden Amerikaanse plan voor een antiraketschild.

De top is vooral bedoeld als kennismakingsbezoek van Bush, en zal geen grote doorbraken of concrete resultaten opleveren, taxeerden NAVO-diplomaten vanochtend. De NAVO hoopt en verwacht dat Bush een liefdesverklaring van de VS jegens de NAVO en hun Europese bondgenoten zal afleggen, waarmee hij de transatlantische band herbevestigt. De Europeanen hebben behoefte aan zo'n verklaring door hun zorgen over afnemende Amerikaanse betrokkenheid bij Europa, bijvoorbeeld op de Balkan, en over het plan voor het antiraketschild. Europese NAVO-bondgenoten vrezen een nieuwe wapenwedloop door dit plan en delen niet meteen de Amerikaanse angst voor een raketaanval van `schurkenstaten' als Noord-Korea, Iran en Irak.

,,Atmosferisch en symbolisch'', zo omschreef een NAVO-diplomaat vanochtend het belang van de top. ,,We zullen niet alleen luisteren naar wat president Bush zegt, maar ook naar hoe hij het zegt. Het is belangrijk dat hij net zo'n respectvolle indruk maakt als zijn ministers Powell en Rumsfeld onlangs bij de NAVO deden.'' Ondanks spanningen over onder meer de staalmarkt, het Kyoto-verdrag en het antiraketschild, geloven hoge NAVO-diplomaten niet dat er sprake is van een groeiende kloof in de NAVO. ,,Een nieuwe Amerikaanse president wil nu eenmaal nieuwe dingen'', verzucht een diplomaat. ,,Maar dat is nog geen kloof. De relatie gaat nu eenmaal met ups en downs gepaard.''

Zoals wel vaker bij dit soort topontmoetingen werd de agenda een tikje overschaduwd door de actualiteit: de crisis in Macedonië. De NAVO, de EU en de Verenigde Staten komen vandaag op lager niveau nog apart bijeen in Brussel voor beraad over deze crisis. Het is de bedoeling dat hierbij de Amerikaanse minister Powell aanschuift, een teken van de groeiende bezorgdheid en betrokkenheid van de regering-Bush inzake `Macedonië'. Volgens een NAVO-diplomaat is de kans dat de alliantie actief zal worden binnen Macedonië, met militaire adviseurs of desnoods met troepen, toegenomen, een mogelijkheid die tot nu toe steeds is uitgesloten.

Na hun zitting in de Noordatlantische Raad kwamen de leiders bijeen voor de lunch. Als een conclusie van de leiders zou NAVO-chef Robertson, aldus diplomaten, vanmiddag meedelen over de NAVO-uitbreiding: ,,Op basis van de huidige en voorziene vooruitgang van de aspirant-leden hoopt en verwacht de NAVO de volgende ronde van uitbreiding op de Praag-top in november 2002 te lanceren.'' Na de toetreding van Polen, Tsjechië en Hongarije in 1999 hebben zich nog negen Oost-Europese landen aangemeld voor het lidmaatschap.