Halve leugens

Behalve de abortusboot van Women on Waves waar bij nader inzien geen abortussen worden uitgevoerd, was er gisteren ook het nieuws over het met veel misbaar door Greenpeace opgezogen huisstof dat achteraf geen acuut risico oplevert.

De zogenaamde abortusboot was overal te zien, ook op het Journaal, maar het was allemaal voor niets. Women on Waves heeft niet de vereiste vergunning van de Inspectie om abortussen te plegen op volle zee voor Ierland. Waarschijnlijk zullen ze er nooit een krijgen. Toch is de boot met internationale aandacht naar Ierland vertrokken alsof de knappe ster-dokter Rebecca Gomperts meteen aan de slag zou gaan. Zij werkt volgens het scenario van de verfilmde roman van John Irving over een weeshuis annex illegale abortuskliniek in Amerika, Cider House Rules. Nu blijkt Women on Waves slechts een voorlichtingsactie te organiseren in de haven van Dublin. Ierse vrouwen kunnen een behandelcontainer bezichtigen, die slechts een museale functie heeft. Daar zou geen journalist op af zijn gekomen. Golven van loze opwinding dus. Maar na het ferme Kamerdebat van gisteren over de vergunning staat de abortusboot definitief op de actiekaart. De Women on Waves kunnen de gezamenlijke christelijke fracties danken voor de verontwaardigde aandacht die ze kregen. De giften zullen binnenstromen.

Greenpeace kwam kennelijk ook geld tekort, want zij gingen onder veel misbaar stofzuigen in honderd huishoudens om resten van vlamvertragers op te sporen. Netwerk filmde de groene stofzuigploeg in de slaapkamer van minister van milieu Pronk. Gelukkig was de rubriek alert, want ze liet het rapport van Greenpeace lezen door toxicoloog Brouwer van de Vrije Universiteit van Amsterdam. Die concludeerde dat er ,,geen acuut risico is''. De bewoner zou zeven kilo huisstof per dag moeten inademen om in de risicozone te komen. Dagelijks ademt een bewoner slechts een paar gram huisstof in. Wel nieuw voor Brouwer was dat er meer van dergelijke gevaarlijke stoffen via de luchtwegen dan via het voedsel binnenkomen. Een pluim voor Netwerk. Helaas is het geen journalistieke routine om de halve leugens van actiegroepen en liefdadigheidsorganisaties na te trekken, terwijl het in dit geval zo eenvoudig was.

De publieke tv en de liefdadigheids-industrie zijn onderling verweven. Novib, Foster Parents, de postcodeloterij en andere actiegroepen betalen rechtstreeks voor urenlange propaganda-uitzendingen waar het publiek tot steun wordt opgeroepen. Foster Parents is als enige op kritiek gestuit. Dankzij brieven van zogenoemde pleegkinderen zijn gevers er achter gekomen dat sommige projecten niet deugen. Aangezien Novib een dergelijk toetsingssysteem mist, is het nog steeds boven alle kritiek verheven. Toch kan ik me niet voorstellen dat het daar beter gaat dan bij Foster Parents. Ontwikkelingsprojecten mislukken vaak. Voor een kritische journalist die ontwikkelingsprojecten bezoekt, is het vrij prijsschieten maar de boodschap is onwelkom voor kijkers die hun geweten per giro ontlasten.

Het Avro-programma Tussen Dier en Souvenir met het Wereldnatuurfonds was redelijk in zijn genre. Over souvenirs die van beschermde diersoorten zijn gemaakt. Verboden dus. Het was opgezet als het antiekprogramma Tussen kunst en kitsch. Mensen konden zelf hun van dieren afkomstige spullen laten taxeren en beoordelen. Presentator Loretta Schrijver raadpleegde niet alleen vertegenwoordigers van het Wereldnatuurfonds maar ook specialisten van de douane en antiquairs. Slangenleer of schildpad-rug van voor de jaren zeventig is toegestaan. Daarna is het verboden. Iedereen die bij de grens op verboden diermateriaal wordt betrapt, krijgt een boete. Mensen keken beteuterd toen ze hoorden dat hun krokodillen- of schildpadleren tasje of stukje koraal verboden was. Wanneer bezoekt Greenpeace de buitenlandse winkels die dat allemaal verkopen? Bij die kleine neringdoenden is minder glamour te vinden dan bij de Shell of in de slaapkamer van Pronk.