Vrijheidsrecht

Als het gaat om euthanasie zijn christelijke partijen volgens VVD-leider Hans Dijkstal intolerant. Zijn partijgenoot Van Schie beweerde zelfs dat die partijen het individu geen vrijheid gunnen (NRC Handelsblad, 29 mei). Het CDA verdedigt de mogelijkheid van euthanasie. Voorop staat dat de overheid het leven van burgers moet beschermen, ook naar het einde neigende leven. Dit is een hoeksteen van onze rechtsorde. Vandaar het standpunt van CDA over euthanasie: nee, tenzij. Daarom behoort een arts die iemands leven heeft beëindigd dit te melden aan de officier van justitie, die zijn handelen beoordeelt aan bepaalde criteria.

In de nieuwe euthanasiewet wordt de grens verlegd: een arts die iemands leven beëindigt, moet dit melden aan een commissie die zijn handelen toetst aan wettelijke zorgvuldigheidseisen. Die commissie brengt advies uit aan de officier van justitie. Volgens het CDA wordt het openbaar ministerie op afstand geplaatst en wordt de overheidstaak van bescherming van het leven ondermijnd. Dit heeft niets te maken met intolerantie of gebrek aan respect voor de vrijheid om voor euthanasie te kiezen. De normatieve taak van de overheid is in het geding. Hier bestaan verschillen tussen liberale en CDA-opvattingen.

In VVD-publicaties wordt de mens getypeerd als een doel op zichzelf. Individuen hebben het vrijheidsrecht hun leven naar eigen inzicht in te richten en hun levensnut te maximaliseren. De overheid blijft op afstand. Dat mensbeeld heeft het individualisme en de morele vrijblijvendheid in de samenleving bevorderd en het besef van verantwoordelijkheid voor de gemeenschap afgebroken. Ter correctie van die negatieve bijwerkingen besteden liberalen expliciet aandacht aan morele waarden als sociale rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid. Die waarden hebben slechts een bijkomende betekenis, die het individualistisch karakter van het liberalisme niet kan verhullen. Tegenover individualistische vrijheid verdedigt het CDA de vrijheid van mensen die is ingebed in sociale verbanden, waarin rechtvaardigheid, verantwoordelijkheid, zorg en gemeenschapszin die vrijheid kracht geven èn onder kritiek plaatsen. Daarbij heeft de overheid een beschermende taak.