`Vredesmuur' houdt niet alle kogels tegen

Voor de bewoners van het Israëlisch-Palestijnse grensgebied is het leven aanzienlijk veranderd sinds de tweede intifada in september begon. Vandaag: huizen te koop in Bat Gefer.

,,Ik kocht in 1997 in Bat Gefer een huis met tuin om aan de vieze drukte van de stad te ontsnappen'', vertelt Louis Elfman. ,,Ik zocht een rustige plaats met veel ruimte voor me. Er hing toen een vredessfeer. Bang voor de Palestijnen vlakbij in Tulkarem was ik niet. Het was zo idyllisch toen.'' Nu kijken Louis en zijn vrouw Madeleine aan tegen een elektronisch beveiligd hekwerk tegenover de Shomron-straat waar ze wonen. Daarachter, vijftig meter oostelijker, is een betonnen veiligheidsmuur van 1.200 meter lang verrezen, die de inwoners van deze Israëlische straat in de vuurlinie bescherming zou moeten geven tegen Palestijns vuur. Door de strook tussen de betonnen muur en het hek racen op geregelde tijden jeeps van de grenspolitie.

In nog geen vier jaar werd Bat Gefer door Palestijnse arbeiders uit Tulkarem en andere plaatsen in bezet gebied uit de grond gestampt. De huizen gingen in de euforie van de vredeshoop als warme broodjes van de hand. Sedert dit nieuwe plaatsje op de kaart van Israël – niet in bezet gebied maar wel tegen de `groene lijn' aan (de bestandslijn tussen Israël en Jordanië vóór juni 1967) aan – onder vuur is genomen door Palestijnse schutters uit Tulkarem en Shweike, staan er nogal wat huizen te koop.

,,Vooral mensen met kinderen zijn bang'', zegt Louis Elfman. Hij noch zijn vrouw piekert er over op te stappen, hoewel de betonnen veiligheidsmuur weinig uithaalt als er wordt geschoten vanuit hoge flatgebouwen in Tulkarem. Voordat Israël een eenzijdig bestand afkondigde, sloeg een Palestijnse kogel in naast de voordeur van het huis van de familie Elfman. Overdag durft het gezin Elfman wel in de tuin aan de voorkant van hun huis te zitten. Door de struiken in de tuin zijn de hoge gebouwen en minaretten in Tulkarem goed zichtbaar. ,,Als het donker wordt, doe ik het buitenlicht niet meer aan om geen gemakkelijk doelwit voor de Palestijnen te zijn. Ik wil geen aandacht trekken'', zegt hij.

Zijn zoon Gimmel zwichtte voor de smeekbeden van zijn vrouw om Bat Gefer voor veiliger oorden te verlaten. Gimmel verhuurde zijn droomhuis en huurde een woning in Netanya. Onder normale omstandigheden is het met de auto nauwelijks twintig minuten rijden van Bat Gefer naar deze badplaats. Wegens strenge veiligheidscontroles duurt deze tocht nu 's ochtends bijna anderhalf uur. ,,Mijn vrouw stond doodsangsten over de kinderen uit'', zegt Gimmel ter verklaring van zijn vlucht. In Netanya ontsnapte Gimmel aan een Palestijnse zelfmoordaanslag bij de ingang van het grote winkelcentrum. ,,Ik was slechts 150 meter verwijderd van de plaats van de aanslag'', zegt hij. ,,Overal in ons land is het gevaarlijk nu''.

Gimmel is tegen de betonnen veiligheidsmuur en het hekwerk die voor het huis van zijn vader zijn verrezen. ,,Die muur is een oplossing voor lafbekken. De joden vluchtten niet uit de getto's voor de nazi's om in ons eigen land in een getto achter beton en hekken te leven'', zegt hij, nog onder de indruk van een bezoek aan Auschwitz.

Toch zijn plannen van de regering Sharon om langs kwetsbare delen van de `groene lijn' een hightech veiligheidslinie tegen Palestijnse infiltratie op te zetten in een vergevorderd stadium. Deze `Sharon-linie' zal mobiele radar, vaste radarposities, videocamera's, patrouilles en helikopters worden beveiligd. Ten oosten van dit hek zal in bezet gebied een strook van zo'n tien kilometer breedte tot niemandsland worden verklaard. Wie zich daar beweegt, zal zonder pardon door soldaten van speciale militaire eenheden onder vuur genomen.

De grootste investeringen in deze veiligheidsstructuur zullen op Palestijns gebied, tegenover Kfar Saba, Netanya, Bat Gefer en andere Israëlische plaatsen in de `zachte onderbuik' van Israël worden gedaan. De kosten van deze operatie worden op 750 miljoen gulden geschat. Deze kostbare veiligheidsmaatregelen worden geïnspireerd door het snel veld winnende idee om over te gaan tot eenzijdige terugtrekking uit grote delen van bezet gebied om tot totale afscheiding – voor zover mogelijk – van de Palestijnen te komen. Ontmanteling van onverdedigbaar geachte nederzettingen in bezet gebied maakt deel uit van deze zich ontwikkelende nieuwe veiligheidsconceptie.

Critici, onder wie minister van Buitenlandse Zaken Shimon Peres, zeggen dat terugtrekking zonder vrede de veiligheidsproblematiek eerder verzwaart dan verlicht. Misschien dacht hij aan de dure betonnen muur en het hekwerk in Bat Gefer waar Palestijnse kogels overheen suizen en 's nachts de mensen naar de honden luisteren die aanslaan als Palestijnse strijders over de muur zijn geklommen.

Eerste van een serie van twee over leven aan de grens