Kans op abortus op zee is klein

Welke Ierse vrouw wil zich midden op zee laten aborteren in een container met personeel dat geen vergunning heeft en nazorg niet kan garanderen? Vooralsnog lijkt de abortusboot alleen geslaagd als pr-stunt.

Missie nr. 1 van Women on Waves is volbracht. De `abortusboot' die gistermiddag uit Scheveningen naar Ierland vertrok, heeft de actiegroep een enorme hoeveelheid publiciteit opgeleverd. De Aurora, zoals het schip heet, werd uitgewuifd door een handjevol medestanders en een kade vol journalisten uit Nederland en Ierland, het enige EU-land waar abortus vrijwel verboden is. Ruim 6.000 Ierse vrouwen gaan jaarlijks als abortustoerist naar Groot-Brittannië.

Terwijl het schip bezig is aan zijn driedaagse reis naar Ierland, lijkt de kans af te nemen dat missie nr. 2 – het uitvoeren van abortussen – ook tot een goede einde zal worden gebracht. Women on Waves heeft aangekondigd Ierse vrouwen die ongewenst zwanger zijn op te zullen pikken in Dublin en mee te nemen naar internationaal water. Daar kunnen ze, in een als container ingerichte kliniek, van twee Nederlandse artsen een abortuspil krijgen.

Wat staat die tweede missie in de weg? Om te beginnen is het Women on Waves-schip vertrokken zonder vergunning van de Nederlandse overheid voor het uitvoeren van abortussen. Die is wel vereist, zegt het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Wanneer de boot zich in internationaal water bevindt, geldt de Nederlandse wet – het schip vaart onder Nederlandse vlag. Women on Waves heeft wel een vergunning aangevraagd, zegt VWS. Maar die kan pas worden verleend als de Inspectie voor de Gezondheidszorg de scheepskliniek heeft onderzocht. Dat is nog niet gebeurd en dat kan nu ook niet meer, omdat het schip is vertrokken.

Dan is er een juridisch probleem. De eigenaar van het schip, de Schevingse reder Henk Groen, heeft in het huurcontract laten vastleggen dat Women on Waves, ,,geen dingen gaat doen die buiten de wet zijn'', zegt een woordvoerder van de reder. Dat betekent dat ze geen abortussen kunnen uitvoeren zonder vergunning.

Rebecca Gomperts en Gunilla Kleiverda, de twee Nederlandse artsen van Women on Waves, reageerden ontwijkend op vragen over vergunningen. Als een soort mantra herhaalde Gomperts ,,te zullen handelen in de geest van de wet''.

Kan een container volgens de wet dienst doen als kliniek? De abortuskliniek is, volgens de Wet Afbreking Zwangerschap, eenvoudigweg ,,een inrichting, niet zijnde een ziekenhuis, waarin vrouwen een behandeling ondergaan, gericht op het afbreken van zwangerschap''. Er moet voldoende ruimte zijn, niet alleen voor de behandeling, maar ook voor de maatschappelijke en psychische nazorg. Uiteindelijk blijkt de wetgever toch vooral aan een gebouw te hebben gedacht, niet aan een abortuscontainer. Immers: ,,de kliniek dient te voldoen aan de algemeen geldende wettelijke regelingen en voorschriften onder meer ten aanzien van het gebouw, de arbeidsomstandigheden en de geneesmiddelenvoorziening.'' Maar ook scholen en kantoren mogen, als noodvoorziening, tijdelijk uit containers worden opgebouwd. Het ministerie wil ook een adres van de kliniek hebben.

Een groter struikelblok zijn waarschijnlijk de eisen ten aanzien van de nazorg. Woman on Waves zal lang in Ierland moeten blijven, of goede contacten met Ierse artsen moeten hebben, want als de geaborteerde vrouw ernstige bezwaren heeft tegen controle door haar huisarts, moet de nacontrole door de kliniek worden verricht. Er moeten ook afspraken met instellingen of personen werkzaam op het terrein van de gezondheids- en welzijnszorg bestaan zodat `een goede nazorg voor de vrouw en de haren kan worden verwezenlijkt'.

Naast juridische bezwaren is er nog een praktisch probleem voor missie 2. Zullen er in Ierland ongewenst zwangere vrouwen zijn die liever op een Nederlandse abortusboot stappen, dan op een veerboot naar Engeland. Ook in de haven van Dublin zullen er weer camera's zijn en abortus is in het katholieke Ierland nog een groot taboe.

De Ierse zusterorganisatie van Women on Waves heeft een e-mailadres en een telefoonnummer bekend gemaakt waar vrouwen naar kunnen schrijven of bellen. Wie vanmorgen het telefoonnummer van de Ierse organisatie belde kreeg geen gehoor.