Doodstraf in de VS

ONDER ENORME belangstelling van de media heeft in Terre Haute de executie plaatsgehad van Timothy McVeigh. Het betrof dan ook een buitengewone misdaad, een koelbloedige bomaanslag waarbij 168 mensen het leven lieten. De dader toonde niet de minste spijt. Zelfs de dood van negentien kinderen deed hij af als ,,collaterale schade''. Het is zelfs bij een principiële voorkeur voor abolitionisme moeilijk de doodstraf in dit extreme geval niet te billijken. Al was het alleen omdat de mensen van Oklahoma City verder moeten.

Toch blijft de doodstraf te verwerpen. Zelfs in het geval van McVeigh was er een duidelijke contra-indicatie: hem niet het martelaarschap te geven waar hij kennelijk zo naar snakte. Was de dood eigenlijk niet een makkelijke uitweg? Het lijdt geen twijfel dat de doodstraf in de Verenigde Staten breed wordt gedragen door overheden en publiek, al zijn er tekenen van slijtage van de steun. De executie van McVeigh heeft, hoe vreemd het wellicht ook klinkt, weinig betekenis voor het debat in de VS. Zijn geval is niet typisch voor de praktijk van de doodstraf in Amerika. Ondanks de bureaucratische uitglijder van de FBI die aan het licht kwam, is er geen twijfel over zijn schuld. Hij kreeg een behoorlijke verdediging en behoort niet tot een etnische minderheid. Deze twee thema's leveren juist de risico's die onderzoekers doen spreken van ,,epidemische foutenmarges in het hele land''.

DE EXECUTIE van McVeigh speelt wel een rol in de betrekkingen tussen de VS en Europa, zo heeft de veiligheidsadviseur van president Bush erkend aan de vooravond van diens eerste bezoek aan het oude continent. Europa wijst de doodstraf principieel af en stelde afschaffing zelfs als voorwaarde voor toetreding van Rusland tot de Raad van Europa. Dat neemt niet weg dat de doodstraf in de VS, zoals veiligheidsadviseur Rice opmerkt, berust op democratisch tot stand gekomen wetten. Zelfs de uitgesproken wil van het volk is echter onderworpen aan universele rechten van de mens. Er zijn krachtige argumenten het verbod van de doodstraf daartoe te rekenen, maar tegelijkertijd dient te worden vastgesteld dat deze argumenten niet universeel geaccepteerd zijn. Wat de VS betreft kan men hopen dat andere Amerikaanse staten het voorbeeld volgen van Illinois, dat een moratorium afkondigde in afwachting van betere procedurele waarborgen. Binnenkort krijgt het federale Hooggerechtshof de gelegenheid althans de tegen de borst stuitende executie van verstandelijk gehandicapten te stoppen. Het heeft een bittere ironie dat het nettoresultaat van de hervormingsbeweging wel eens een sterkere acceptatie van de doodstraf in Amerika zou kunnen zijn.