De `zelfmoord met staatssteun' van McVeigh

Alles liep precies zoals verwacht en toch keek de wereld ademloos toe: de executie van Timothy McVeigh, Amerika's zwaarste terrorist.

Timothy McVeigh was binnen tien minuten dood. De eerste injectie ontspande hem, de tweede en de derde deden de rest. Amerika's zwaarste binnenlandse terrorist is gisteren terechtgesteld in de federale strafgevangenis van Terre Haute, Indiana. Hij werd 33 jaar oud.

De ter dood veroordeelde was behulpzaam op de executietafel geklommen waar hij werd vastgebonden. Via een intraveneus geplaatste naald werden de injectievloeistoffen toegediend door een anonieme functionaris die onzichtbaar bleef voor de 24 ooggetuigen die McVeighs laatste minuten achter glas konden volgen.

De man die op 19 april 1995 bij een bomaanslag op het federale kantoorgebouw in Oklahoma City 168 dodelijke slachtoffers maakte, sprak geen laatste woorden. Eerder had hij een schriftelijke verklaring uitgegeven die bestond uit het gedicht `Invictus' van de 19de-eeuwse Engelse dichter William Ernest Henley. Het gaat over sterk-zijn in momenten van grote tegenslag en angst. ,,Ik heb niet hardop gehuild (...) Ik ben meester over mijn lot, ik ben heerser over mijn ziel.''

Volgens ooggetuigen nam McVeigh, toen hij eenmaal was geïnstalleerd op de executietafel, de moeite zijn hoofd op te richten zodat hij alle toeschouwers persoonlijk kon aankijken voordat hij definitief ging liggen. Daarna keek hij recht in een camera die de executie per video-transmissie zichtbaar maakte voor overlevenden en familieleden van de doden in Oklahoma City.

Volgens Karen Jones, wier man bij de aanslag omkwam, keek McVeigh ,,alsof hij had wat hij wilde. Hij lag ons uitdagend aan te kijken''. Larry Wicher, broer van een omgekomen geheime-dienstagent, had de indruk dat McVeigh het direct weer zou doen als hij de kans kreeg. Anderen van de 232 aanwezigen bij de besloten video-uitzending in Oklahoma zeiden dat McVeighs dood hun eindelijk vrede zou brengen.

President Bush legde na de executie een verklaring af in de perskamer van het Witte Huis. McVeighs dood betekende geen wraak maar gerechtigheid voor de slachtoffers, zei hij. ,,Een jongeman onderging het lot waar hij zes jaar geleden voor koos.'' Het recht had zijn loop gehad, de rechten van de verdachte waren gerespecteerd. ,,Volgens de wetten van de Verenigde Staten is de zaak afgerond'', zei de president, die op zijn vandaag begonnen reis door Europa de nodige kritiek kan verwachten op de doodstraf. Bush herdacht zowel de slachtoffers als de ouders van McVeigh.

`Zelfmoord met staatssteun' noemde Timothy McVeigh zijn straf. Beelden van de executie zijn niet vrijgegeven, en vooralsnog ook niet beschikbaar gekomen langs illegale weg. Een internetbedrijf vroeg vergeefs om toestemming de beelden van de executie tegen betaling beschikbaar te stellen op internet. Het Hooggerechtshof wees op het laatste moment een verzoek af van de advocaten van een andere ter dood veroordeelde om beelden op video te mogen vastleggen. Die zouden dienen om de onmenselijkheid van de doodstraf in een later proces te onderbouwen. De Amerikaanse justitie wilde tegen iedere prijs voorkomen dat McVeigh een martelaarsrol zou vervullen.

Verschillende familieleden van dodelijke slachtoffers vroegen na de terechtstelling of de aandacht nu weer naar hen en hun verdriet kon uitgaan, weg van de man wiens ideeën over de misdadigheid van de staat ertoe leidden dat hij de kinderen die hij vermoordde in het kinderdagverblijf dat in het kantoorgebouw was gevestigd in militaire termen omschreef als `bijkomende schade' (collateral damage).

De Amerikaanse media berichtten uitvoerig over de kritiek die in Europa en de rest van de wereld is geuit op de doodstraf zoals die wordt toegepast in de VS. Deskundigen verschilden gisteren van mening over de vraag welke invloed de executie van Timothy McVeigh zou hebben op het binnenlandse debat over de doodstraf.

Michael Rushford, voorzitter van de Criminal Justice Legal Foundation en voorstander van de doodstraf, hoopt dat het Amerikaanse publiek in de zaak-McVeigh heeft gezien hoe een afschuwelijk drama via een eerlijk strafproces leidend tot de doodstraf tot een oplossing is gebracht. In hetzelfde Newshour-programma op de publieke televisie stelde Austin Sarat, hoogleraar Jurisprudentie en Politieke wetenschappen aan Amherst College, vast dat het eindelijk mogelijk is tegen de doodstraf te zijn zonder een buitenbeentje te zijn: ,,Men kan tegenwoordig tegen zijn op grond van Amerikaanse waarden zoals gelijke bescherming voor de wet, eerlijkheid en bescherming van onschuldigen.''