Viering zege Khatami in Iran verstoord

Spontane vieringen van de overweldigende verkiezingsoverwinning van de hervormingsgezinde Iraanse president Mohammad Khatami zijn het afgelopen weekeinde in verscheidene Iraanse steden door conservatieve straatschenders verstoord.

Oproerpolitie maakte vervolgens een einde aan festiviteiten in Teheran, Mashad en elders. In de heilige stad Qom werd elk initiatief tot feestvreugde door de politie de kop ingedrukt. ,,Dit moet het enige land op aarde zijn waar de politie de mensen verhindert om het succes van de regering te vieren'', aldus een regeringsfunctionaris tegenover de BBC.

Het intimiderend optreden van de Ansar Hezbollah en andere islamitische stoottroepen vormde de eerste aanwijzing dat de conservatieve factie zich opnieuw niet neerlegt bij het in een verkiezingsuitslag uitgedrukte verlangen van de bevolking naar hervormingen. Op de voorgaande, ruime verkiezingsoverwinningen van Khatami zelf en van zijn geestverwanten in gemeenteraads- en parlementsverkiezingen zijn arrestaties van hervormers en krantensluitingen gevolgd in opdracht van de conservatieve rechterlijke macht.

De verkiezingsoverwinning van Khatami was nog groter dan die in 1997, toen hij 69 procent van de stemmen kreeg bij een opkomst van 83 procent. Dit keer kreeg hij 77,88 procent van de stemmen bij een opkomst van 67 procent. Dat leverde hem 21,6 miljoen stemmen op, ongeveer een miljoen meer dan in 1997. Daarmee is Khatami de eerste president van de Islamitische Republiek die erin is geslaagd bij zijn herverkiezing zijn stemmental te vermeerderen. Zowel ayatollah Ali Khamenei (nu Opperste Leider) als Ali Akbar Hashemi Rafsanjani veroverden de tweede maal aanzienlijk minder stemmen.

Van Khatami's negen conservatieve tegenstanders kreeg ex-minister van Arbeid Ahmad Tavakoli 15,6 procent van de stemmen en de rest 2,6 aflopend tot 0,1 procent. Ex-minister voor de Inlichtingendiensten Ali Fallahian, die ervan wordt verdacht in binnen- en buitenland critici van het regime te hebben laten vermoorden, kreeg 0,2 procent van de stemmen.

Leden van de door conservatieve gedomineerde Raad van Hoeders van de Grondwet die op het ordelijk verloop van de verkiezingen moeten toezien en de resultaten goedkeuren, meldden vrijdag al tijdens de verkiezingen onregelmatigheden. Mogelijk zullen de Hoeders om hun macht te onderstrepen, Khatami nog een deel van zijn stemmen ontnemen, zoals ze dat ook na de parlementsverkiezingen deden. De eveneens conservatieve nummer één van het regime, Opperste Leider Khamenei, heeft echter de verkiezingen al toegejuicht als duidelijk voorbeeld van ,,religieuze democratie'', dus annulering van de verkiezingen als zodanig is niet aan de orde.

Khatami zelf begroette zijn overwinning zaterdag als de zege van ,,democratie en vrijheid''. Hij zei dat hij met een zware verantwoordelijkheid was opgezadeld om zijn ,,schuld af te betalen'' aan de natie. ,,Wij moeten het democratisch systeem versterken en de rechten van de bevolking beschermen binnen een religieus kader'', zei hij.