Vertwijfeling in een lege blik

,,Dan sta je met je mond vol handen'', zegt de marine-officier in ruste in het toneelstuk Tête à Tête. Hij heeft ,,...Als...Als...Alzheimer''. Hij zegt wel eens wat verkeerd, wat poëtische taal oplevert, maar wat ook schrijnend en angstaanjagend is. Vooral schrijnend is de gelaten zachtmoedigheid waarmee hij zijn lot draagt; het langzaam verdwijnen in de mist, het wegdrijven van zijn geliefde vrouw.

In Tête à Tête portretteert toneelcollectief 't Barre Land mensen met de ziekte van Alzheimer of het Korsakoff-syndroom; twee hersenziektes die tot verlies van geheugen en andere functies leiden. De voorstelling staat onregelmatig op het Fin de Saison, de jaarlijkse serie toneelavonden die de met opheffing bedreigde Maatschappij Discordia houdt op het Amsterdamse Westergasfabriekterrein. 't Barre Land speelt de voorstelling op 23 juni ook in Utrecht, tijdens het vier dagen durende mini-festival Unreal City.

De teksten van Tête à Tête zijn afkomstig uit interviews; echt gebeurd geeft altijd wat extra kracht. De setting is als in een soort talkshow, met interviewers en stoelen op een rijtje. De acteurs spelen oudere mensen, ook nog overwegend in travestie, maar ze dragen gewoon hun eigen kleding en doen geen moeite om in uiterlijk op iemand anders te lijken. Soberheid is het devies, om de teksten over het verlies van herinneringen, zelfstandigheid, liefde en andere dierbaarheden, het werk te laten doen. Als vaker bij 't Barre Land spelen taal en drank de hoofdrol.

De marineman, aanvaardbaar en ingetogen gespeeld door Margijn Bosch, contrasteert sterk met de bankdirectrice die na hem komt. Deze vrouw compenseert het verlies van haar geheugen (,,naar de sodemieterij'') juist door een schrandere inzet van haar sterke, opstandige karakter. De vragen die zij niet weet, maakt ze met een klein gebaar belachelijk, of ze praat er aardig omheen. Drankmisbruik? Had je de verzorgers van het tehuis op het personeelsfeestje moeten zien! Gewoon een beetje in de war, niets aan de hand. Ingejan Ligthart Schenk, als de grofgebekte, arrogante dame, zorgt ervoor dat de voorstelling niet voortkuiert, maar ook wat pit en humor krijgt, al is hij helaas weer deels onverstaanbaar. De marineman is voornamelijk beklagenswaardig, de Korsakoff-patiënte is interessanter omdat zij voor haar ziekte al een alcoholistenleven heeft gehad, en daarom deels verantwoordelijk is voor haar eigen verval.

Acteur Jacob Derwig, als de man uit Broek op Langedijk, houdt zich enorm in, en zit heel hard te under-acten, maar toch trekt hij ongewild veel aandacht naar zich toe. De man uit Broek op Langedijk (ik ben even vergeten hoe hij heet) is van de drie geïnterviewden het ergste door de ziekte getroffen, dus Derwig zit vooral te zwijgen, naar woorden en gedachtes te zoeken. Maar als hij een klein verontschuldigend lachje laat zien, is dat al zoveel interessanter dan wat de anderen allemaal bij elkaar acteren. Hij is ook de enige die de schijn van een talkshow ophoudt, door op geluiden en bewegingen uit het publiek te reageren, hetgeen extra spanning oplevert.

De man uit Broek op Langedijk klampt zich vast aan de agenda op zijn schoot. `Acht uur. Agenda invullen' staat er op iedere dag. Maar wat als hij dat vergeet? Of als hij vergeet de vorige dag door te strepen? Adembenemend is het moment waarop hij minutenlang in zijn agenda tracht op te zoeken of hij nog contact heeft met zijn vrouw; vertwijfeling in zijn vrijwel lege blik, met soms even opkomende, maar even snel terug in berusting zakkende paniek.

Voorstelling: Tête à Tête door 't Barre Land. Gezien: 7/6 op Fin de Saison, Westergasfabriekterrein, Amsterdam. Te zien aldaar onregelmatig t/m oktober. Ook te zien 22/6 Stadsschouwburg Utrecht. Inl.: (030) 231 6142 of www.barreland.nl.