Veel Bulgaren zien koning als laatste hoop

De beweging van de uiterst populaire Bulgaarse ex-koning Simeon II, gedoodverfd winnaar van de verkiezingen van zondag, is een amorfe partij zonder programma, een duiventil waar opportunisten in- en uitvliegen.

Bulgarije heeft een primeur: een ex-vorst die langs democratische weg terugkeert op het politieke toneel. En met succes, want alle peilingen wijzen de Nationale Beweging Simeon II al aan als de grote overwinnaar bij de parlementsverkiezingen van zondag.

Simeon II is de tragische vorst die als negenjarige in 1946 zijn troon moest opgeven, opgroeide in Egypte, in Spanje trouwde, een succesvol zakenman werd en in april van dit jaar definitief naar zijn geboorteland terugkeerde.

Tragisch om zijn verleden, maar ook om de politieke rol die hij nu op zich heeft genomen: katalysator van de proteststem, symbool van de strijd voor een hogere moraal en tegen de corruptie in een land dat in de ogen van de kiezer maar niet vooruit wil komen.

Op het stadsplein van Svoge, even ten noorden van Sofia, leggen een paar oudere mannen uit dat Simeon II hun laatste hoop is. ,,Hij is de enige die onze belangen kan vertegenwoordigen. Hij is ons laatste alternatief. Onze hoop op hoop.'' Ze hebben de afgelopen elf jaar alles geprobeerd. Eerst hebben ze rechts gestemd, toen links en daarna weer rechts. Het maakte allemaal niets uit. De bevolking werd steeds armer en de politici steeds rijker. In Svoge staat een chocoladefabriek die bijna failliet is, veel mensen zijn werkloos. Bulgaren mogen sinds twee maanden vrij de Europese Unie binnen reizen, de visumplicht is opgeheven, maar bijna niemand kan gebruikmaken van de nieuwe vrijheid. ,,Daar hebben wij, gewone mensen toch helemaal geen geld voor.''

De mannen zijn afgekomen op een verkiezingsbijeenkomst van de Nationale Beweging Simeon II (NBS II), de partij van de koning. De bijeenkomst heeft niet veel om het lijf. Een paar plaatselijke kandidaten staan als poppen op een podium. Niemand neemt de moeite om het publiek toe te spreken en enig inzicht te geven in het programma van de partij. Dat hoeft ook niet want Svoge is sowieso voor de koning. De stad wordt bestuurd door een soort `Leefbaar Svoge' dat zich heeft aangesloten bij de beweging van de koning.

De NBS II is een maand geleden in alle haast opgericht om de koning toch de politiek binnen te kunnen loodsen, nadat een partij met de naam van de koning de toegang tot de politiek was geweigerd. De beweging die hem nu alsnog naar binnen draagt is uiterst breed en amorf. Het enige dat de verschillende groeperingen gemeen lijken te hebben is het geloof in de politieke magie van de man die het grootste deel van zijn leven in het buitenland heeft doorgebracht en geen enkele politieke ervaring heeft. [Vervolg SIMEON: pagina 4]

SIMEON

Achter koning staat amorfe beweging

[Vervolg van pagina 1] Simeon II is razend populair, maar blijft tijdens de campagne bijna onzichtbaar. Geen grote verkiezingsbijeenkomsten, geen hapjes en drankjes van de partij van de koning. In Sofia verschijnt hij even in het splinternieuwe Hilton hotel om de zakenwereld en de pers op de hoogte te stellen van de economische plannen van zijn beweging. Hij maakt een gespannen en onzekere indruk. Een magere man met een ringbaardje en een zuinige glimlach. Zelfs het applaus van de verzamelde pers – want in Bulgarije applaudisseert de pers voor royals – brengt de telg uit het huis Saksen-Coburg-Gotha niet uit de plooi.

Wat hij te melden heeft lijkt nog het meest op `Reaganomics': terugsnoeien van het overheidsapparaat, een hogere levensstandaard voor iedereen, goedkope leningen voor kleine ondernemers en het terughalen van Bulgaars kapitaal dat naar het buitenland is gestroomd. Een eerlijk programma voor eerlijke mensen. Analisten vragen zich bezorgd af waar de koning het geld vandaan denkt te halen om een en ander te financieren.

De kandidaten die Simeon II in zijn gevolg meebrengt zijn jonge Bulgaarse yuppen die zakelijke ervaring hebben opgedaan in het buitenland. Keurige pakken en mantelpakken met businessplannen en kordate taal.

,,Ik ben het gezicht van de strijd tegen de corruptie in dit land'', zegt de 31-jarige Ljoebka Katsjakova parmantig zonder een spoortje ironie. Als het aan haar ligt krijgen corrupte overheidswerkers straks allemaal een briefje dat ze kunnen vertrekken.

De jurist Plamen Panajotov is een jaar of tien ouder. Hij glimlacht beleefd als hem gevraagd wordt of het gebrek aan politieke ervaring geen probleem is voor de nieuwe beweging.

Het hoofdkwartier van de NBS II gonst intussen van de bedrijvigheid. Kiezers – onder hen opvallend veel ouderen – komen aan de balie hun zegje doen over de Bulgaarse politiek. Sommigen komen zelfs hun laatste spaarcentjes brengen om de campagne van de koning te steunen. Zij hopen heimelijk dat de terugkeer van de koning in de politiek ook de terugkeer van de Bulgaarse monarchie zal betekenen. Maar daar is de koning duidelijk over: herstel van de monarchie is niet aan de orde.

In de hal van het kantoor legt kandidaat Ventsislav Dimitrov uit dat de koning een belangrijke rol zal gaan spelen in de politiek. Is het niet als premier dan toch zeker als president. De overwinning van de NBS II zal zo groot zijn dat de grondwet naar Simeons hand gezet kan worden, voorspelt de zakenman die al namens vier verschillende partijen in het parlement heeft gezeten. Dimitrov is een straatvechter en een opportunist. Hij onderhoudt zeer nauwe banden met de economische gigant Multigroup, symbool voor de manier waarop de ex-communisten het land leeggeroofd hebben. Een paar dagen later wordt Dimitrov van de kandidatenlijst afgevoerd. Hij blijkt informant te zijn geweest van de communistische geheime dienst.

In een land dat alles al heeft geprobeerd blijkt de NBS II niet alleen de laatste hoop voor de kiezers, maar ook voor opportunisten als Dimitrov die per se in de buurt van de macht willen blijven. De beweging is een duiventil waar kandidaten in- en uitvliegen.

De koning zelf geeft geen commentaar. Hij bewaart een koninklijke afstand tot bijna alles wat hij losmaakt. Hij belooft de kiezers dat ze het binnen 800 dagen beter zullen hebben. Geen details, geen nadere uitwerking. Het past in de mystieke rol die Simeon II zichzelf heeft toegedicht. Het Bulgaarse moppenapparaat houdt de koning inmiddels scherp in de gaten: `Komt een man bij de koning en vraagt hoe laat het is. Antwoordt de koning: dat zal ik u zeggen als het zover is!'