Trendloze terrasbekleding

De sierbestratingsindustrie maakt gouden tijden door. Het aanbod is enorm: in soort, afmeting en prijs. De Engelse flagstones hebben het wel gehad; het getrommeld Vietnamees graniet heeft betere overlevingskansen in de Nederlandse tuin.

De Nederlandse natuur en alles wat daar groeit en rondrent mag zich verheugen in miljoenen trouwe fans en een haast onveranderlijk lovende pers, maar de gemiddelde tuin doet anders vermoeden. Slechts een fractie van alle binnenlandse tuindeuren geeft direct toegang tot een grasmat of ander groen. In de meeste gevallen moet je een klein of een minder klein heliplatform of exercitieterrein oversteken om in meer plantaardige sferen te belanden – een soort cordon sanitaire tussen bankstel en bladluis waar ons gemoed kennelijk baat bij heeft, en waar je bij wijze van bonus het tuinmeubilair kunt neerzetten: het terras.

Spectaculaire ontwikkelingen in de wetenschap vinden vaak plaats in de grenszones tussen erkende disciplines, en misschien heeft het terras een soortgelijke functie: dat juist tussen de woeste ledigheid van de natuur en de veiligheid van koelkast en televisie onze briljantste gedachten opwellen, en dat we onze citeerbaarste uitspraken doen op het slappe koord tussen nestdrang en horror vacuï. Wie zal het zeggen. Feit is dat de sierbestratingsindustrie gouden tijden doormaakt.

Een stoeptegel is zelden een impulsaankoop, maar niettemin waarschuwen kenners voor overhaaste beslissingen. Een terras van betonsteen blijft gemiddeld een jaar of acht liggen, zegt Dennis van Duijvenbode, directeur van Pleunis Tuinmaterialen in Rijswijk, waar honderden soorten sierbestrating voorradig zijn en duizenden leverbaar. En dan is betonsteen nog de minst duurzame vorm van sierbestrating, baksteen en natuursteen gaan generaties mee. Het grootste probleem met beton is het gebrek aan kleurechtheid. Beton is grijs, al zou je dat bij een rondgang langs de rekken bij Pleunis niet zeggen, en na een decennium Hollands weer is veel van de verf verdwenen, zelfs al is de kleurstof met het beton vermengd. Daar staan prijsverschillen in het nadeel van bak- en natuursteen tegenover, en het aanbod in vorm, maat, kleur en oppervlaktestructuur van beton is lichtelijk duizelingwekkend. Met de folders alleen al zou je een paar meter tuinpad kunnen bestraten. Neem Millstone flag paving met brick red pastegel, een prachtige combinatie van grote rechthoekige grijze en kleine vierkante rode stenen waarop elke associatie met het heden stuk loopt. Dat het bobbelig oppervlak van beide soorten recent fabriekswerk is, moet je weten, anders rijzen beelden van middeleeuwse sloebers die zich voor een paar stuivers per maand in sombere granietgroeven naar een vroege dood werkten zodat wij nu riant de benen kunnen strekken. Het opwekken van dergelijke vermoedens is precies de bedoeling. Meestal gebeurt het door de stenen na uitharding met z'n allen in een grote draaiende trommel te gooien, net zo lang tot ze er goed oud uitzien. Getrommelde stenen (ook wel: cobble stones of tamboerstenen) zorgen bij Pleunis en bij de hele branche sinds een jaar of zes voor het leeuwendeel van de betonsteenomzet. Van de vers gebakken bakstenen is zelfs negentig procent getrommeld. En dan zijn er nog de betonnen tegels, uiteraard in elke maat, met een laagje verpulverd, kleurecht natuursteen bovenop, uiteraard in haast elke natuursteensoort. En grind in elke diameter.

De variëteit in het aanbod is zo groot dat de branche er zelf een beetje mee zit, signaleert André Barendregt, betonsteenfabrikant en voorzitter van de betonsteenpromotiecommissie, waarvan de werkelijke naam te lang is om hier volledig weer te geven. ,,De trend is dat er weinig trends zijn'', stelt hij vast. ,,Er was een tijd dat je echt zag: dát is beton. Nu kan alles en mag alles, net als in de woning zelf. Er zijn zoveel soorten, en je moet ze ook op voorraad maken – voor de fabrikanten is dat een probleem.'' En ook voor wie een keus moet maken. Alleenstaanden hebben nog de beste vooruitzichten en alleen de allersterkste huwelijken zullen bestand zijn tegen de embarras du choix. Gelukkig is baksteen er in wat minder soorten, maar het aanbod van natuursteen expandeert de laatste jaren heftig, tot ver voorbij Belgische kasseien (ƒ85,- per meter). Voor getrommeld graniet uit Vietnam (10 bij 10 of 10 bij 14 cm, ƒ100,- per meter) kun je, hoe zeldzaam het ook klinkt, terecht in menig tuincentrum, en Engelse flagstones mogen dan geheel passé zijn volgens Van Duijvenbode, voorradig zijn ze overal. Ter verheviging van het keuzevraagstuk is combineren een sterke trend, waarbij zelfs de standaard trottoirtegel (ƒ6,60 per meter) een come back beleeft ter onderbreking van gebakken klinkers (ƒ115,- per meter).

En ten slotte het ernstigste probleem van allemaal: waar moet het plaveisel komen? De keus van een vakantiebestemming is er niks bij, en in Paden en Terrassen (Kosmos, 1998) schrijft Ben van Ooijen wijselijk en aan het begin er van uit te gaan `dat u dat ontwerp heeft'. Niet dus, maar baksteen biedt uitkomst. De ervaring bij Pleunis is dat betonbestrating haast onveranderlijk wordt afgevoerd zodra het zijn tijd gehad heeft, en dat baksteen bijna altijd wordt hergebruikt. In de tuinen van dynamische huishoudens ligt het om de paar jaar ergens anders en intussen stijgt de prijs: de 120 jaar oude Rijnstenen die bij Van Duivenbode op zijn eigen terrein heeft liggen, verkoopt hij voor ƒ150,- per meter. Er zijn nog meer redenen waarom de gebakken klinker de grote trendsetter is onder de bestratingsmaterialen. De binnenlandse productie in het Waalformaat alleen al steeg het laatste jaar met 22 procent tot 210 miljoen stenen (ook voor publieke ruimten), meldt Ewald van Hal, directeur van het Koninklijk Verbond van Nederlandse Baksteenfabrikanten, enthousiast. ,,Baksteen barst niet, verkleurt niet, droogt niet uit, rot niet, scheurt niet. Ga in Rome kijken: het blijft duizenden jaren staan.'' Er is wat aanvoer uit België, maar verreweg de meeste bakstenen in tuincentra zijn in het binnenland gebakken, van binnenlandse rode of gele klei. Van Hal: ,,Daarom is het zo populair: met baksteen haal je het land naar boven.''