Leefbaar Nederland

OP HET OPRICHTINGSCONGRES van Leefbaar Nederland heeft de burger, om wie het de nieuwe partij naar eigen zeggen allemaal te doen is, weinig ruimte gekregen. Onder leiding van voorzitter Nagel (ex-PvdA en VARA) is in Hilversum op klassieke wijze gecongresseerd. Omdat er een agenda moest worden afgewerkt, draaide de stemmachine op volle toeren. Voor een programma, dat er nog niet is, was geen tijd. En wie geen lid was van de partij mocht het woord niet voeren. Deze discipline werd aangehouden om te voorkomen dat zwerfkeien van de xenofobe rechterflank een voet tussen de deur zouden krijgen.

Voor een politieke beweging die het staatsbestel wil omtoveren tot een interactieve referendumdemocratie, was het niettemin een curieus begin. Want wat is de bestaansreden van Leefbaar Nederland? De diagnose dat traditionele partijen de kiezer niet serieus nemen. Daaraan moet volgens Leefbaar Nederland een einde komen. De partij wil de verbetering van de wereld bij zichzelf beginnen. Uit haar manifest van 25 punten spreekt bijvoorbeeld een immens vertrouwen in de mogelijkheden van internet. Via dit medium zullen leden en sympathisanten het programma vaststellen alsmede de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer. Als Leefbaar Nederland volgend jaar inderdaad zijn eigen minimum van tien parlementariërs haalt, zullen de volksvertegenwoordigers ook weinig speelruimte krijgen. Periodieke referenda moeten hen op koers houden. Met andere woorden: Leefbaar Nederland streeft naar een agora-democratie, waar iedereen op het dorpsplein invloed kan uitoefenen.

DIT UITGANGSPUNT spoort met het lokale karakter van de nieuwe partij die haar wortels heeft in de gemeentepolitiek van Hilversum en Utrecht. Begonnen als protestpartij heeft ze daar de afgelopen jaren succes geboekt en draagt er inmiddels bestuursverantwoordelijkheid.

Maar zal Leefbaar Nederland ook landelijk in zijn opzet slagen? Zolang onduidelijk is wat de beweging programmatisch beoogt en welke mensen daaraan leiding willen geven, is het niet gepast een al te scherp oordeel te vellen. Op grond van de 25 punten kan vooralsnog wel worden vastgesteld dat Leefbaar Nederland een links-populistische variant lijkt op het radioprogramma `U vraagt, wij draaien'. Bovendien lijkt een aantal prominenten van de beweging niet in de wieg te zijn gelegd tot luisteren. Zo heeft de Utrechtse leider Westbroek de neiging al antwoord te geven voordat er een vraag is gesteld.

Interne strubbelingen en mogelijke conflicten zijn dan ook niet uitgesloten. Voordat de geliefde kiezer aan het woord komt, zal Leefbaar Nederland eerst in eigen kring moeten bewijzen dat zijn uitgangspunten niet alleen mooi klinken, maar ook feitelijk werken. De kans daarop is minder groot dan de mediamachine van Nagel suggereert. Directe democratie oogt wel leuk, maar is dat vaak niet.