Kunst voor de Kids

Door een zwart gordijn gaan Martijn (12) en Karlijn Veldkamp (14) de tentoonstelling Kinderen Kopen Kunst binnen in het Rotterdamse museum Boijmans Van Beuningen. ,,Nou, doe je best hè'', roept moeder Veldkamp hen nog na. Zij moet achterblijven in de speciale `ouderwachtkamer'. Verderop hangen bordjes `Ten strengste verboden voor volwassenen' en verspert een kleerkast van een suppoost de ingang. Achter het gordijn mogen zestig verschillende litho's alleen worden bekeken en gekocht door liefhebbers tussen vijf en achttien jaar. Het enige wat voor volwassen is toegestaan: afrekenen bij de kassa.

De litho's zijn speciaal voor de tentoonstelling gemaakt door dertig kunstenaars uit zeven landen en kosten minder dan ze waard zijn, namelijk 55 gulden. Nederlandse kunstenaars die dit jaar mee hebben gewerkt zijn Paul de Reus, Henk Visch, en David Bade. De laatste twee geven in het museum tevens cursussen aan kleine groepjes kinderen.

Tijdens de tentoonstelling zelf blijven alle kunstenaars anoniem: hun naam is met een kartonnetje afgeplakt en vervangen door een nummer. ,,Dat is om koopjesjagers tegen te gaan'', zegt Dominique Vos de Waal, educatief medewerker van het museum. ,,Het gaat erom dat de kinderen helemaal open tegenover kunst staan en vanuit zichzelf kiezen. Ze mogen zich niet laten beïnvloeden door de waarde, naam van de maker, of wat dan ook.''

Terwijl spelende kleuters over de grond rollen en stoere pubers op hun blinkende Nikes kijken alsof ze te cool zijn om in een museum rond te hangen, beginnen Martijn en Karlijn bloedserieus aan hun zoektocht. Kritisch bekijken ze de kunstwerken. Martijn hanteert daarbij een goede tactiek: ,,Als het niks is, meteen naar de volgende.'' Zo belandt hij al snel bij de tekening `Eye opener'. In een stripachtig tafereel draait een man met een enorme blikopener aan een blik waar een oog uitspringt. ,,Erg grappig'', vindt Martijn. Zijn besluit staat vast. Karlijn twijfelt langer en kan niet kiezen tussen een groep mensen in een woestijn en een bont lijnenspel in allerlei kleuren. Na een paar keer heen en weer te hebben gelopen, hakt ze de knoop door. ,,Ik vind al die kleuren zo gezellig.''

Ondertussen houden de zenuwachtige vaders en moeders in de `ouderwachtkamer' hun kinderen in de gaten. Er is namelijk een live-verbinding met de zaal waar een camera staat te draaien. Die staat strak gericht op een grote, luie stoel waarin de jonge kopers worden geïnterviewd. Hoewel de ouders unaniem zeggen hun kinderen volledig vrij te laten in de keuze, volgen ze opvallend aandachtig het beeldscherm. Het zwart-witte beeld biedt helaas weinig uitkomst.

Moeder Veldkamp heeft haar kinderen de opdracht gegeven ook iets voor papa en mama te kiezen. Dat klusje klaren de twee snel, omdat volgens Martijn nog maar één criterium geldt: ,,Nu mag het niets meer voorstellen.'' Binnen een paar minuten is zo'n werk uitgekozen. Karlijn beschrijft het als volgt: ,,Volgens mij is het een muurtje waar iets op staat.'' Haar broer denkt dat een beest is. ,,Een soort kat of zo.''

De criteria van de kinderen verschillen enorm, vindt Vos de Waal, die de tentoonstelling heeft helpen organiseren. Een jongetje van twaalf kocht een afbeelding van een madonna omdat hij het `een lekker wijf' vond. ,,Andere kopen een abstract roze vlak, omdat dat hun lievelingskleur is.'' Eén ding hebben ze gemeen. ,,Ze kijken allemaal verschrikkelijk goed. Soms zien ze dingen die ik niet eens heb gezien.''

Het is de tweede keer dat de tentoonstelling in Boijmans Van Beuningen wordt gehouden. Het idee stamt uit de jaren tachtig en is overgewaaid uit Nieuw Zeeland. Daar vonden twee Belgische zusjes, Saskia en Dominiek Baetens, het oneerlijk dat kinderen geen kunst konden kopen. Vanuit het atelier van hun ouders bedachten ze een het Muka Youth Print Project, waarbij voor kinderen betaalbare kunst werd gemaakt. Vanuit Nieuw Zeeland heeft het project zich over Australië, Verenigde Staten en Europa verspreid.

Werden twee jaar geleden in één weekend ruim duizend litho's verkocht, ook nu vliegt het werk de deur uit. Wegens het vorige succes is de tentoonstelling dit jaar uitgebreid tot zes dagen, waarvan de laatste gisteren.

In totaal kochten 1777 bezoekers 2207 kunstwerken. Het hadden er meer kunnen zijn, als het museum niet een maximum van twee per persoon had ingesteld.

Vos de Waal heeft een verklaring voor het succes. Veel ouders beseffen volgens haar niet dat het steendrukken zijn, en er van ieder werk honderdvijftig afdrukken zijn gemaakt. ,,Omdat het om kunst gaat denken veel mensen: op is op. Daarom kopen ze sneller.''

Op de vraag of er nu een kostbaar meesterwerk aan de neus van het jochie voorbijgaat, wil Vos de Waal niet antwoorden. Ze weigert sowieso aan te wijzen welke litho's door welke kunstenaars zijn gemaakt, of hoeveel de marktwaarde bedraagt. Niets mag de kinderen in hun keuze beïnvloeden.

Haar voorzichtigheid is begrijpelijk. Toen een meisje afgelopen week aan het Jeugdjournaal haar favoriete kunstwerk met daarop drie pizzabakkers liet zien, werd er drie seconden op de litho ingezoomd. ,,De volgende dag liepen ongeveer alle kinderen naar dat werk toe'', klaagt ze. ,,We verkochten bijna uitsluitend pizzabakkers.''