`Kilometerheffing helpt niet tegen files'

Niet de kilometerheffing, geen extra snelweg, maar extra provinciale wegen zijn het antwoord op de files, zegt hoogleraar Immers. ,,Op een regionale weg rijdt het verkeer dóór.''

Verbreding van snelwegen, uitbreiding van knooppunten, een `platte' kilometerheffing. Volgens hoogleraar verkeer en infrastructuur L. Immers heeft het allemaal weinig effect, ,,want het nationale verkeer staat vast in de regionale file en omgekeerd.'' Het verbeteren van provinciale wegen – extra rijstroken, scheiding van rijbanen, ongelijkvloerse kruisingen – aangevuld met een enkele nieuwe weg, werkt veel beter in de strijd tegen de file.

Namens onderzoeksbureau TNO onderzocht de Leuvense hoogleraar de mogelijke effecten van verbetering en uitbreiding van het netwerk van provinciale wegen tussen Den Haag, Leiden, Utrecht en Rotterdam. Deze aanpak vergeleek hij met aanleg van extra rijstroken langs alle snelwegen in dat gebied. En wat blijkt? Opwaardering van de provinciale wegen is goedkoper, veiliger en helpt beter in de strijd tegen files. De uitwerking van Immers' plan voor 167 kilometer provinciale weg kost naar schatting 1,25 miljard gulden, ruim een miljard minder dan nodig is voor uitbreiding van de 192 kilometer snelweg in hetzelfde gebied.

Voorwaarde voor het welslagen van het plan van Immers is dat regionaal en interregionaal verkeer van elkaar worden gescheiden. Ook als dat de reistijd voor sommige korte ritten langer maakt. ,,Ik wil geen sneller, maar een betrouwbaarder systeem'', verklaart hij. ,,Ik wil weten hoe laat ik moet vertrekken om op tijd op een afspraak te komen. Op een regionale weg rijdt het verkeer langzamer, maar het rijdt wel dóór.''

Het kabinet wil voorlopig alleen een vaste kilometerheffing voor alle automobilisten invoeren, en geen extra heffing op drukke tijden en wegen. Teleurgesteld?

,,Ja. Als de inkomsten uit die platte kilometerheffing vergelijkbaar zijn met die van de motorrijtuigenbelasting, verwacht ik weinig invloed op files. Zo'n heffing is vergelijkbaar met een verhoging van brandstofprijzen. Dat heeft ook weinig effect. Ik verwacht veel meer van tijdgebonden heffingen op plaatsen waar nu files staan. Maar het is goed dat nu een eerste stap wordt gezet. Aanvankelijk zag minister Netelenbos de plannen voor provinciale wegen als een bedreiging. Want al het verkeer moest door de tolpoorten op de snelweg worden geleid. Dat is gelukkig van tafel. Met opgewaardeerde provinciale wegen zou je kunnen denken aan gedifferentieerde betaling. Dat sluit aan bij het oorspronkelijke plan voor kilometerheffing van Roel Pieper, met rode, blauwe en groene wegen. Alstublieft, hier is een categorie blauw.''

U pleit voor uitbreiding van het netwerk van provinciale wegen. Wat is er mis met uitbreiding van het snelwegennet?

,,Als het verkeer blijft groeien, zoals ik verwacht, loopt het volledig vast op knooppunten zoals het Prins Clausplein bij Den Haag. Op de plekken waar het verkeer moet in- en uitvoegen ontstaan heel snel problemen. Auto's rijden daar wat langzamer. Een korte file op zo'n plek houdt al gauw verkeer in andere richtingen op. De capaciteit op zulke knooppunten kun je nauwelijks uitbreiden. Je hebt daarom by-passes nodig. Door een aantal nieuwe provinciale wegen, kun je 40 procent van het verkeer op het Prins Clausplein een andere route laten nemen.

,,Oorspronkelijk was de snelweg alleen bedoeld voor lange afstanden. Maar als ik van mijn werk in Delft-Zuid naar mijn huis in Delft-Noord rij via de A13, maak ik gebruik van een van de belangrijkste snelwegen van Nederland.''

Waarom maken automobilisten voor korte ritten geen gebruik van provinciale wegen?

,,Ze hebben geen alternatief. Het regionale wegennet vertoont weinig samenhang en is volledig geörienteerd op het hoofdwegennet. In Vlaanderen zijn autosnelwegen aangelegd op nieuwe tracés. In Nederland hebben we dat niet gedaan, deels omdat we veel rivieren hebben. Bruggen waren duur, dus werd al het verkeer over één weg geleid. Bestaande wegen hebben we opgewaardeerd tot snelwegen. De oude provinciale wegen bestaan niet meer.''

Hoe denkt u regionaal en interregionaal verkeer te kunnen scheiden?

,,Door het aantal toe- en afritten op snelwegen te beperken. Met opgewaardeerde provinciale wegen is op de snelwegen één afslag per 25 à 30 kilometer voldoende. Natuurlijk, als de afslag Delft-Centrum volledig dicht gaat, heeft Ikea daar een probleem. Maar je kunt afslagen ook alleen 's ochtends van zeven uur tot negen uur afsluiten.''

In uw studie gaat u ervan uit dat op provinciale wegen een maximumsnelheid geldt van 70 kilometer per uur. Waarom geen 80?

,,Als je voor 80 kilometer kiest, is het gevaar groter dat ze worden gebruikt als sluiproute. Bovendien leek 70 mij veiliger. De huidige provinciale wegen zijn erg onveilig.''