Het laatste concert van Nina Simone

Hoe zegt Nescio het ook weer, in de eerste alinea van Mene Tekel? ,,Wij waren zeer droevig om alle dingen die voorbijgegaan waren en om ons leven dat eindigen moest...'' Pathetisch misschien, maar vrijdag, in het Parijse Palais des Congrès, kwam die wrede, mooie zin steeds weer terug in mijn gedachten.

Nina Simone gaf een eenmalig concert. Mijn Nina Simone, idool vanaf mijn dertiende of nog vroeger, vanaf het moment dat ik haar op de toen nog zwartwittelevisie had gezien, gehuld in een uitzinnig, grofmazig visnet-broekpak, met een tulband op haar hoofd en decimeters lange oorbellen daaronder.

Boos was ze, nukkig, het tegenovergestelde van behaagziek. Toen al. In het bezit van een prachtig hoofd, dat zij trots in haar nek trok. Intens-rauwe vertolkster van protestliederen als Mississippi goddam, To be young, gifted and black, I wish I knew how it would feel to be free en Why? (The king of love is dead), over Martin Luther King. Ik vond black meer dan beautiful, samen met haar balde ik mijn vuist tegen de rassenhaat.

Tot de dingen die voorbijgegaan zijn hoort een optreden van haar in het Amsterdamse Concertgebouw, twintig jaar, misschien al wel langer geleden. Ze had op grootse wijze lak aan ons, haar hunkerende fans. Wat afgebroken riedeltjes op de vleugel, een flard lied ertussendoor, dat was het. Acht, negen jaar geleden, in New York: van hetzelfde laken een pak. Het gaf niets, ik hield van haar. Ze was, vond ik, nu eenmaal onaangepast en spilziek met haar talent, zoals alleen de heel groten dat kunnen zijn. Een product van woede ook, over sociaal onrecht dat haar Amerika voorgoed deed verlaten, en over de uitbuiting van platenbazen waar ze zich natuurlijk op geen enkele wijze tegen had kunnen verweren.

Ik zag nog eens een documentaire over haar, waarin ze beweerde een ,,gewelddadig mens'' te zijn, de neerslag van haar sympathie voor The Black Panthers. Het gewelddadige mens zat aan het slot van de film in een auto, naast een man, die ze huilend smeekte bij haar te blijven. De ploert zei nee. Ook bracht ik tien jaar geleden een paar avonden in haar nabijheid door, dank zij wijlen de uitgever Michel Vassalucci, die met haar bevriend was geraakt en die zich op onnaspeurlijke wijze met haar verstond. Mij lukte dat niet. Ze dronk te veel. Idolen moet je niet ontmoeten.

Maar nu was ze daar dan toch weer, en ik ook, met drieduizend andere fans. Ze is populair in Frankrijk, dat misschien een soort Josephine Baker in haar ziet, ze woont er: misschien ging het deze keer goed.

Het ging niet goed. Haar opkomst – voorafgegaan door een belachelijk politiek-correcte aankondiging van de diva als ,,de koningin van afro-oceanische muziek'' die direct al deed vermoeden dat de organisatie van het concert op eieren liep – was ontluisterend. Nina Simone – geboren Eunice Waymon, 1933, North-Carolina, VS, het land dat haar goddam voorbestemde voor een tragisch leven schuifelde ondersteund door drie begeleiders het podium op. Mijn alltime-heldin: een pafferige mummie, met een opgeblazen gezicht van medicijnen of drank, nauwelijks nog tot een uitdrukking in staat.

Ze zong, vreemd genoeg met een minder rauw en voller geluid dan voorheen, en met een minimum aan inzet, maar nog altijd met dat talent voor drama. Black is the color of my true love's hair, het suffe Here comes the sun, I'm a fool to love him. Toen hees ze zich op aan de vleugel, wiegde met haar achterste en zingzegde, zonder microfoon, Sealine Woman. Wie weet, kreeg ze de geest en werd het alsnog onvergetelijk, dit zonder enige twijfel laatste optreden. Maar nee. Halverwege het liedje strekte ze als een kind haar armen uit naar de coulissen: haal me hier weg.

Twee keer kwam ze nog terug, beide keren nadat de organisatie het publiek had opgezweept tot klappen en roepen om Nina. I want a little sugar in my bowl, de helft van Brels Ne me quitte pas.

Toen was het op. Ze wilde misschien wel, maar ze kon het niet meer. Het publiek dat tot 175 gulden per plaats betaald had, liet haar gaan, zonder boe-geroep, in het besef definitief afscheid te hebben genomen. Zoiets weet je, zoiets voel je, al vermeldt haar website (www.ninasimone.com) nog tourneeplannen.

Dag Nina Simone.