Het Kwaad verlaat Katmandu op de rug van twee olifanten

`De olifanten zijn er', kopte de Kathmandu Post gisteren. Nirajan Prasad en Moti Prasad ze zijn neven legden 130 kilometer af, van Chitwan Park naar de hoofdstad, en ze behoren tot de fraaiste exemplaren die in Azië te vinden zijn. Dat mag ook wel, voor zo'n gewichtige taak. Ze moeten twee brahmanen wegvoeren, die nooit meer terug zullen keren.

Het ritueel stamt uit de Vedische tijd, zo'n vierduizend jaar geleden. Vanaf het moment dat de koning sterft, beginnen de belangrijkste brahmanen een gebed, dat elf dagen duurt. Om de beurt uiten ze klanken die een beetje te vergelijken zijn met een aftelrijmpje, maar dan eindeloos ingewikkelder. Zo wordt, op de elfde dag, een brahmaan aangewezen die zijn gemeenschap zal moeten verlaten.

De aangewezen brahmaan wordt eerst vernederd. Hij moet `Katto' nuttigen, onrein voedsel. De verontreiniging kan op verschillende manieren worden bereikt: door het gebruik van dierlijke vetten of de aanraking door een kasteloze. De brahmaan die `Katto' nuttigt heeft zichzelf zo bezoedeld, dat hij nooit meer zijn gezicht kan laten zien.

Vedische geleerden twisten over de betekenis van het ritueel. Sommigen zeggen dat het de uitdrijving van het kwaad symboliseert: de brahmaan die verbannen wordt, verpersoonlijkt al het slechte dat na de dood van de koning is blijven hangen. Door zijn vertrek kan de nieuwe koning met een schone lei beginnen.

Anderen wijzen erop dat de koning niet omringd kán zijn door welk kwaad dan ook, omdat hij per definitie de reïncarnatie is van een godheid. De onlangs vermoorde koning Birendra werd beschouwd als een incarnatie van God Vishnu. Ook eerdere incarnaties van Vishnu, zoals koning Rama, werden naar de oerwouden gestuurd om zuiverheid te bereiken. Hoe het ook zij: vandaag vertrekt de eerste brahmaan, ter ere van koning Birendra, en woensdag vertrekt de tweede ter ere van kroonprins Dipendra, die elf dagen geleden zijn vader zou hebben gedood en daarna zichzelf door het hoofd schoot. Hij overleed twee dagen later, maar was wel even koning.

Veel redenen om te treuren over de vertrekkende brahmanen is er niet. Ze worden overladen met geschenken en ze zullen in een koninklijke processie de valei verlaten op met henna en bloemen versierde olifanten. Waarheen ze gaan is nog niet bekend, dat mogen ze zelf bepalen. De olifanten mogen ze trouwens ook houden.