Blair versterkt positie voor euro-referendum

De Britse premier Blair heeft bij de samenstelling van het nieuwe kabinet zijn positie versterkt waar het de volksraadpleging over de invoering van de euro betreft.

De Britse kabinetswisseling geeft premier Tony Blair een sterkere positie in de aanloop naar een eventueel referendum over de euro, ook al keert de meest enthousiaste voorstander van Britse toetreding, Robin Cook, niet terug als minister van Buitenlandse Zaken.

Dat zeggen bronnen nabij de premier en nabij Gordon Brown, de minister van Financiën, die nog steeds grote reserves heeft over toetreding tot de gemeenschappelijke Europese munt en zijn ambities voor het premierschap nooit heeft opgeheven. Door loyale zwaargewichten te promoveren is Blair op sleutelposten van steun verzekerd wanneer hij eenmaal besluit het startsein te geven voor een referendumcampagne. ,,Dit is het eerste echte Blairite kabinet'', aldus een hoge regeringsbron.

Door het verwijderen van Cook en Stephen Byers (Handel), die voortdurend opriepen haast te maken met toetreding, heeft Blair zichzelf verlost van een stoorzender en splijtzwam in het kabinet. Wanneer er strijd komt over Europa is het rechtsreeks tussen Blair en Brown, en Blair heeft in de reshuffle zijn eigen hand versterkt.

Of het zover komt, is de vraag. Optimistische waarnemers verwachten al dit najaar de opmaat naar een referendum in de herfst van 2002. Geldmarkten geloven ook dat de verkiezingsoverwinning Britse toetreding naderbij brengt. Zij dwongen het vooralsnog te dure pond vanochtend verder naar beneden. Anderen geloven daarentegen dat Blair nog geen besluit heeft genomen en zelfs overweegt deze parlementstermijn geen referendum te laten houden. Blair blijft van if spreken, niet van when.

Het Ierse `nee' in het referendum over uitbreiding van de EU, donderdag, is in Londen hard aangekomen. Het toont dat de brede steun voor `ja' - regering, oppositie, vakbonden, bedrijfsleven en de kerk waren vóór - geen garanties biedt. Het Verenigd Koninkrijk zou tijdens een euro-referendum nog veel verdeelder zijn.

Bronnen nabij Gordon Brown noemden de herschikking van kabinetsposten zaterdag een ,,streek'' van het Blair-kamp. Cooks portefeuille ging naar Jack Straw, de minister van Binnenlandse Zaken, die geldt als een harde - tegenstanders zeggen ,,principeloze'' - manager van onder meer de asielproblematiek en de kwestie-Pinochet. Straw, voorheen lauw over de euro, zou Blair hebben gezegd zich voor toetreding te willen inzetten zodra de economische voorwaarden goed zijn.

Charles Clarke, de Eurofiele staatssecretaris van Binnenlandse Zaken die herhaaldelijk met Gordon Brown is gebotst, wordt Labour-partijvoorzitter en minister zonder portefeuille. Hij zou zowel de verdeelde Labourpartij in het gareel houden als de referendumcampagne namens de regering leiden.

Lord Gus Macdonald, ook uit de Blair-factie, gaat naar het Cabinet Office, dat de uitvoering van regeringsbesluiten door departementen coördineert. Die rol staat bekend als enforcer. Als minister van Transport zegde Macdonald de spoorwegen de wacht en drukte hij een omstreden privatisering van de luchtverkeersleiding door.

Cooks nieuwe baan, voorzitter van de Labourfractie in het Lagerhuis, is weliswaar een degradatie, maar het betekent dat Blair ook daar een eurofiele medestander heeft, die backbenchers kan intomen en een referendumwet door het parlement kan loodsen.

Blair en Brown zijn het erover eens dat de euro aan vijf tests moet voldoen wil het Verenigd Koninkrijk kunnen toetreden. Zo moet de euro onder meer hebben aangetoond de werkgelegenheid en buitenlandse investeringen te bevorderen en over een langere periode `stabiel' te zijn. In theorie kan de regering een oordeel daarover tot 2003 opschorten. Als er dan een referendum is zou het samenvallen met verkiezingscampagnes.