Beter performen

Er zijn te veel toneelscholen, zei acteur en regisseur Titus Muizelaar gisteren. En die hebben te veel leerlingen. Geen banen voor te vinden. Toch is Net3 al een maand bezig aan een soort wervingsactie voor dit beroep. Want ja, acteurs zijn vaak bekende Nederlanders en daar moet de kijker alle achtergronden van weten. Al weken achter elkaar loopt de ene documentaire na de ander over acteurs. Een serie van drie over Toneelgroep Amsterdam van Niek Koppen was nog niet afgelopen of een zevendelige De Acteurs startte over jonge acteurs die een eenakter oefenen en uitvoeren.

De serie over de Toneelgroep Amsterdam boeide me niet. Vergaderingen, repetities, lange busreizen, kantines. Het spannendst is toch de toneelvoorstelling zelf. Wat achter de coulissen gebeurt, blijft terecht ongezien. Er zijn beroepen waar dat omgekeerd ligt, waar wat achter de schermen gebeurt interessanter is dan het zichtbare gedeelte. Dat maakte Koppens documentaire over premier Kok zo boeiend. Het gesprek over wat de PvdA in haar campagne ging doen en de pr en mannetjesmakerij daaromheen, was onthullender dan de discussies van leden van Toneelgroep Amsterdam over wat ze op de planken zouden brengen. Het viel me op hoe hoog de gemiddelde leeftijd van de spelers van Toneelgroep Amsterdam is, ver boven de veertig. Daarbij vergeleken is de redactie van NRC Handelsblad piepjong. Jonge acteurs kunnen dus niet terecht bij zo'n gevestigd gezelschap en moeten iets anders zoeken.

Deel 2 van de serie De Acteurs bracht gisteren Daan Schuurmans en Thekla Reuten. De voortdurend met zijn oogopslag flirtende Schuurmans is bekend geworden van RTL's supersoap Westenwind over twee concurrerende Rotterdamse redersfamilies. Hij speelde daar een slechterik die voortdurend fuck you en motherfucking zei, letterlijk geciteerd van Al Pacino. Ik vond het potsierlijk. Toch is Schuurmans er beroemd mee geworden en de wereld staat nu voor hem open. Hij is van een generatie die geen onderscheid meer maakt tussen hoge en lage cultuur. Thekla Reuten was jaloers op de acteurs die op zo'n manier bekend waren geworden en nu kunnen doen wat ze willen. Acteurs trekken publiek omdat ze bekend zijn van tv, niet omdat ze goed spelen. ,,Je kunt werken aan bekende Nederlander worden en daarna krijg ik de mensen misschien ook binnen die zo'n beroemd iemand willen zien. Het is nu niet zo dat de mensen op Thekla Reuten af komen.'', zei ze. De eenakter die het tweetal speelde, ging over acteurs.

Afgestudeerde acteurs die geen rollen krijgen kunnen altijd nog bedrijfstrainingen geven, bleek gisteren uit een documentaire in Het Uur van de Wolf. Oefenen in bankovervallen, waarbij gemaskerde acteurs met revolvers binnenstormen, lijkt me nuttig. Maar moeten rechercheurs en politie-agenten nou een homo ludens worden, zoals P&O-adviseur Mr. Charles Leeuwens propageerde? De trainers hadden inderdaad opdrachten bij een politiebureau, een politieschool en de keuringsdienst van waren. Daarom is het gezag dus zo zichtbaar ludiek geworden. De werknemer zou een ,,psychologisch contract'' hebben met de werkgever om zijn persoonlijkheid te ontwikkelen en beter te performen in het flow-kanaal tussen uitdagingen en vaardigheden. De politiemensen in Heerlen herkenden vele referentiekaders.

De documentaire was leuke gratis reclame voor organisatie-adviseur Leeuwens, al werd zijn bureau om onduidelijke redenen weer niet genoemd. Acteurs en trainers kwamen uitgebreid aan het woord maar er werden geen bedrijven en functionarissen achteraf gehoord. Die zag ik toch wat sullig rond de vergadertafel wachten tot het weer voorbij was. De documentaire was kritiekloos. Ik las ergens dat de meeste trainingen tot niets leiden en dat werknemers er vaak geen prijs op stellen. Ik hoop ook dat de chirurg of brandweerman niet al te speels worden. De echte vrolijke homines ludentes zijn de trainers met hun volle bankrekeningen. Iedere Nederlander acteur, net als in Westenwind, dat is het mooiste wat er is.