Zelfbewust, jong en stevig, anorexia is uit

Jongeren worden zwaarder en zijn daar trots op ook. De buiken bol en bloot, meisjes zijn de schaamte voorbij. `Een doorbraak in de meisjespsyche.'

Het is winderig warm en koopavond. Op de terrassen aan de Oude Gracht in Utrecht hebben jongens met mobiele telefoons en meisjes met blote buiken plaats genomen. In elke navel priemt een piercing, maar opvallender is: de buiken zijn bol. Ze rollen over de broekriem. Ze praten mee en krijgen kippenvel als de zon zakt. Schaamteloos aanwezig.

,,Dit is de correctie op de slankheidsmanie'', zegt gezondheidspsycholoog Greta Noordenbos, die aan de Leidse universiteit onderzoek doet naar eetstoornissen. ,,Dit is een bijzonder moment. Al die dikke buiken, maar vooral: dat ze gezien mogen worden. Dat is een doorbraak in de meisjespsyche.''

Pronken met overgewicht. Tien jaar geleden maakte het eerste grote onderzoek naar eetstoornissen in Nederland uitgevoerd onder leiding van psychiater Wijbrand Hoek in opdracht van het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg melding van een `substantiële toename' van het aantal anorexia- en boulimia-patiënten in de jaren tachtig. Hoe groot die stijging precies was, is onduidelijk, omdat niet iedere onderzoeker op dezelfde wijze gemeten heeft. Maar een toename signaleerden ze allemaal. Veertigduizend patiënten stonden geregistreerd in 1991, maar het zouden er veel meer zijn. Er was sprake van een epidemie. Middelbare scholieren dweepten met magere rolmodellen als Pretenders-zangeres Chrissie Hynde en Sade.

Uit de voorlopige nog ongepubliceerde resultaten van Hoeks vervolgonderzoek (van 1995 tot nu) blijkt dat het aantal patiënten, tegen de verwachting in, niet is gestegen. Het onderzoek is net als de eerste keer uitgevoerd met de hulp van 58 huisartsen, omdat patiënten daar het eerst hulp zoeken. Psycholoog en lid van de onderzoeksgroep Daphne van Hoeken gaat ervan uit dat er nog steeds ongeregistreerde patiënten zijn, maar een epidemie is volgens haar niet aan de orde. ,,Van de Nederlanders neemt 98 procent zijn gewicht niet zo zwaar.''

,,Het vlees mag weer bewegen'', zegt psycholoog Eric van Furth van het landelijk centrum voor psychiatrische eetstoornissen De Ursula. ,,De borsten bijvoorbeeld, de buik. En wat ook meetelt: jongeren worden zwaarder en accepteren dat ook.'' Jongeren onder de 21 jaar zijn de afgelopen achttien jaar gemiddeld twee kilo zwaarder geworden, zo berekende TNO Preventie en Gezondheid. Meisjes van zestien wogen in 1980 gemiddeld 56,6 kilo, in 1997 gemiddeld 58,4 kilo. De allerzwaarste meisjes van zestien gingen van gemiddeld 74 kilo in 1980 naar 80 kilo in 1997, bij een gemiddelde lengte van 1.68 meter.

Mariska Weerman (15) uit Schoonebeek weegt 74 kilo. Ze is 1.76 meter lang en behoort tot de dikkeren van haar klas. ,,In verhouding tot mijn kont stelt mijn buik niets voor.'' Haar vriendin Diane de Visscher (15 jaar, 58 kilo en 1.57 meter) laat een puntige buik zien. Ze klagen niet, ze verhullen niets. Mariska en Diane dragen truitjes tot boven hun broekband, minirokken en stretchbroeken. Strak en sexy moet het zijn. ,,Ik schaam me niet, ik ben trots op mijn lichaam'', zegt Mariska. ,,Ze nemen me maar zoals ik ben, als karakter.'' ,,Wie iets te mekkeren heeft over mijn lijntje'', zegt Diane ,,is me niet waard''.

Vervolg GEWICHT: pagina 3

Dikke meisjes denken: nu mag ik ook

Vervolg van pagina 1

Van de dertien meisjes op de klassenfoto van mavo 3 zijn er elf mollig tot dik. Niemand heeft daar moeite mee, behalve Ilona misschien, zegt Mariska, maar die heeft ook pukkels. ,,Nu heeft ze een vriend en daar knapt ze erg van op.''

Mariska wordt nooit uitgescholden door klasgenoten. Dat doe je gewoon niet. ,,Toen Bart nieuw op school kwam, was hij heel populair. Tot hij tientonner tegen me zei. Nu stelt hij niks meer voor in de klas.''

,,Een meisje uit de vierde schold me een keer uit voor speklapje'', zegt Diane. ,,Nou, ze heeft haar kont nog dikker dan ik.''

Linda Merckx (17 jaar, 70 kilo) en Mariëlle Rooijmans. (18 jaar, 67 kilo) uit Eindhoven lopen gerust met een minirok over de uitgaansstraat Stratums Eind. ,,Kijk naar mijn dijen'', zegt Linda. ,,Ze zijn wel dik, maar ze zijn stévig dik.''

Al hun vriendinnen zijn ongeveer zo, zeggen de meisjes. Mariëlle: ,,Dan hoef je toch nog geen megatrui aan?'' Waar komt zoveel zelfvertrouwen vandaan? ,,Van mijn moeder'', zegt Linda. ,,Die zegt altijd: als anderen er last van hebben, is dat hun zaak.'' ,,Van mijn vriendje'', zegt Mariëlle. ,,Die zegt: je ziet er goed uit zo.''

Linda en Mariëlle zoeken regelmatig de website op van het meisjesblad Fancy. Daar zijn kledingadviezen op maat te krijgen. Wie in de grotere maten valt, kleedt een dik digitaal poppetje aan en kan hippe kleren passen tot maat 44. Ook in het tijdschrift Fancy oplage 141.000 wordt rekening gehouden met de dikkere lezeres. In de rubriek `Mijn Klerenkast' laten modebewuste, mollige meisjes hun garderobe zien aan de lezer. De bikinimodellen van deze maand hebben babybuikjes en in de redactionele kolommen wordt `maatje mager' afgekeurd. Zo luidt het commentaar op een filmactrice: `Type anorexia, brrrrrrr.' En het kledingadvies aan een dik meisje: `Twijfel je of je die rok nou wel of niet moet passen? Onzin! Gewoon ff doen.'

Vrouwentijdschrift Viva laat zelfs geen magere modellen toe in de modereportages. Alleen meisjes vanaf maat 38 worden toegelaten, ,,daar kunnen de lezeressen zich in herkennen'', zegt de moderedactrice. En uit een recent psychologisch onderzoek van de Universiteit Leiden blijkt dat de borstomvang, de taille en de bilomtrek van de modellen in het mannenblad Playboy de afgelopen tien jaar een hele maat is toegenomen.

Katja de Bruin, sinds tien jaar redacteur van Achterwerk, de jongerenpagina van de VPRO-gids, plaatst jaarlijks gemiddeld vijf brieven van tienermeisjes die met hun gewicht kampen. Op die brieven krijgt ze gemiddeld dertig tot veertig reacties, voornamelijk van leeftijdsgenoten die de briefschrijver waarschuwen tegen anorexia en haar tot de orde proberen te roepen.

De Bruin: ,,De gemiddelde lezer is hoog opgeleid en heeft behoorlijk veel zelfvertrouwen. Dat krijgen ze van huis mee en ze willen het doorgeven. `Wees geen meeloper', is de boodschap en `wat ben je dom bezig, je bent toch mooi van binnen'.''

In het Utrechtse café De Bastaard zitten drie vrouwelijke studenten psychologie. Alledrie zijn ze 25 jaar en wat aan de zware kant, vinden ze zelf. ,,Maar ik voel me er nu heel vrouwelijk bij'', zegt Marieke Scharn, 1 meter 71 en 65 kilo. Ze zijn alledrie jaloers op het zelfvertrouwen van de mollige tieners, vertellen ze. ,,Die meiden hebben schijt aan iedereen.''

,,Ik had in mijn puberteit ook wel een topje aangewild, maar ik durfde niet. Ik was niet graatjedun'', zegt Jacqueline Schmidt, 1 meter 69 en 64 kilo.

Marieke: ,,Heb je de nieuwste videoclip van Jennifer Lopez gezien? Ze heeft gewoon een reet en een buik! YesYesYes!''

Jacqueline: ,,Ze is uitgeroepen tot de meest sexy vrouw ter wereld. Daarom denken al die dikke meisjes: nu mag ik ook.''