Wederopstanding 1

Prof. Bomhoff mag een goed econoom zijn, van godsdienstwetenschap heeft hij minder verstand. Dat belet hem niet fel uit te halen naar ds. C. ter Linden, die het verhaal van Jezus' opstanding uit de dood symbolisch opvat (NRC Handelsblad, 2 juni). Bomhoff noemt dat een `extreme' opvatting en maakt Ter Linden uit voor `aanmatigend', `intolerant' en `onbeschaamd'.

Het lijkt míj extreem om nog in de letterlijke opstanding te geloven. Maar belangrijker is, welke redenen Bomhoff geeft voor zijn geloof. Hij meent dat er `logische of zelfs historische aanwijzingen' zijn dat God soms intervenieert in de wetten van de natuur. Wat de logica betreft, laat Bomhoff ons lelijk in de steek, want hij legt dit niet verder uit. Wat de historische aanwijzingen betreft: die blijkt hij te ontdekken in de bijbel.

Nu kun je de bijbel voor heel wat gebruiken maar als historische bron is hij slechts in beperkte mate bruikbaar. De teksten dateren over het algemeen van ver tot zeer ver na de veronderstelde gebeurtenissen en zijn bedoeld als verkondiging. Met geschiedschrijving in de moderne zin van het woord heeft dat niet veel te maken. Historische feiten zijn slechts na gedegen wetenschappelijk onderzoek uit de bijbeltekst te destilleren.

Bomhoff hanteert als argument voor de historiciteit van de opstanding dat geloof in wonderen in de tijd van Jezus net zo moeilijk was als nu. ,,Ook toen werd algemeen aangenomen dat het leven eindigt met de dood.'' Ergo, als desondanks van een opstanding gesproken wordt, moet het wel echt gebeurd zijn.

Bomhoff beroept zich onder meer op het ongeloof van de Atheners, beschreven in het boek Handelingen (plusminus 80 na Chr.), toen Paulus in een rede tot hen sprak over de opstanding uit de dood. Maar dat verhaal is volgens de wetten van de antieke geschiedschrijving opgesteld: op beslissende momenten werden de hoofdpersonen redevoeringen in de mond gelegd. Wat meer is: in de antieke wereld rondom de Middellandse Zee was het geloof in een wederopstanding en voortleven na de dood juist wijd verbreid.