Voor het arme vliegtuig

Is de Lockheed Constellation het mooiste verkeersvliegtuig? Het hangt er vanaf wie je spreekt. Met vliegtuigen (en schepen) is het als met mensen. Er zijn uitersten die je als kleine jongen al bij jezelf leert kennen. Om u te laten weten waar ik sta, beken ik dat ik de Constellation in de subtop van mijn sympathie heb. In de Douglassen heb ik nooit iets gezien, evenmin als in de meeste hondenrassen. Maar veel zou ik er voor over hebben als ik de driemotorige Panderjager nog eens laag voorbij zag vliegen. Dat kan niet, want die is in 1934 op het vliegveld van Allahabad tegen een tractor gereden en in vlammen opgegaan. Gelukkig brachten gezagvoerder Geyssendorfer en copiloot Asjes het er levend vanaf. Het allermooiste, voor vreedzame doelen gebouwde vliegtuig vind ik de DeHavilland Comet. Alleen lezers van boven de zeventig begrijpen wat ik hier heb opgeschreven.

De oude vertelt verder. Ik denk dat ik in een van de laatste Constallations op een van zijn laatste vluchten heb gezeten. Ging van Milaan naar Amsterdam. Had in Italië allerlei fabrieken bekeken. Op uitnodiging van een topmanager in Villa d'Este gegeten. Een tafeltje verder zat een dikke man die me bekend voorkwam. Ex-koning Faroek van Egypte die daar met de Napolitaanse schoonheidskoningin aan de kreeft was. Ook nog naar de Scala geweest, Aïda gezien, met een olifant, dat wil zeggen op het toneel. Dit alles is voor mij verbonden met een van de laatste Constellations.

Schiphol ,,zat dicht'', lag onder waarschijnlijk de dichtste mist van de vorige eeuw. We moesten uitwijken naar Düsseldorf waar het ook al mistig begon te worden. De Constellation vloog lager en lager, langzamer en langzamer. De man naast me werd steeds onrustiger, keek onophoudelijk uit het raampje waar alles grijs was. Eindelijk voelden we dat het vliegtuig op de voorgeschreven manier weer op aarde was gekomen. Mijn buurman depte zich het zweet van zijn voorhoofd en zei: `Every landing you walk away from is a good one.' Hij had er verstand van, hij was een Amerikaanse flight sergeant.

In de Volkskrant van 30 mei staat een mooi artikel van Erik van den Berg over een oude Constellation die een jaar of twintig geleden door de Stichting Constellation Nederland in Canada is opgespoord. De SCN kocht het vliegtuig voor 150.000 dollar, ,,vloog hem in 1994 voor een grondige revisie over naar Tucson, Arizona, en toen was het geld op''. Dan volgt een treurig relaas over de pogingen van de Stichting om de 750.000 gulden bij elkaar te brengen, die nodig zijn om de Constellation naar Nederland te vliegen. Het Prins Bernhard Fonds is met 75.000 gulden over de brug gekomen, het museum Aviodome legde er 25.000 gulden bij, er kwamen nog wat habbekratsen uit het bedrijfsleven en de rest moet met tientjes van particulieren bij elkaar worden geschooid.

Dat begrijp ik niet. Er zijn langzamerhand genoeg mensen die hart hebben voor oude auto's. Met wat er is overgebleven van de oude industrie gaat het de goede kant op (al is onlangs nog in Amersfoort een monument van een silo gesloopt). Voor oude schrijfmachines hebben we het zorgvuldige Skription. Maar met het kopen en luchtwaardig houden van oude vliegtuigen blijft het in Nederland sukkelen, terwijl ze toch tot de mooiste wonderen van de techniek horen. Het onderhoud van een oud vliegtuig kost wat meer, maar het kopen meestal weer minder dan bijvoorbeeld een schilderij van Picasso of Mondriaan. En daarvoor hoeft nooit bij de liefhebbers te worden gecollecteerd.

In de tijd dat de Constellations vlogen, werd in de bioscopen een tekenfilmpje vertoond, waarop je een als raaf verklede veldwachter een arm jongetje zag wegjagen. ,,Dat gaat zo maar niet!'', zei de veldwachter. ,,Dat kost duiten om hier binnen te komen!'' Dat jongetje wilde naar het Bio Vakantie-oord. Als het filmpje was afgelopen, ging het licht aan. Pauze. Dan gaven de mensen elkaar de collectebus door, en iedereen keek tersluiks naar wat zijn buurman erin stopte. Daar dacht ik plotseling aan.

Op het ogenblik staan, wegens hun salaris, de topmanagers in een kwade reuk. Wat ze verdienen vind ik, eerlijk gezegd, minder interessant dan wat ze met het geld doen. ,,Allemaal een duit in het zakje!'', riep de veldwachter van het Bio Vakantie-oord. Als honderd topmanagers ieder 7.500 gulden voor de Constellation geven, komt het vliegtuig terug en de eer van de professie der topmanagers is weer wat opgekalefaterd. Giften zijn bovendien aftrekbaar. Is dat een idee? Topmanagers van Nederland, verenigt u! Connie's Comeback heet de inzamelingsactie. Ik neem het telefoonnummer uit de Volkskrant over: 020-404.8000, en de website: www.aviodome.nl.