Hoger onderwijs

In een interview in de krant van 25 mei schetst minister Hermans (OC&W), de toekomst voor het hoger onderwijs: Mijn ambitie is dat over tien jaar alle Nederlandse opleidingen bij de toptien van de wereld horen Cambridge, Oxford, Harvard [...]. Nu is het goed om ambities te hebben, maar ze moeten wel realistisch en geloofwaardig zijn. Want deze ambitie getuigt van volstrekte onzin en een volkomen gebrek aan realiteitsbesef.

Allereerst zijn in het hoger onderwijs honderden opleidingen. Zo komen in september 2002 alleen al in het hoger beroepsonderwijs 94 nieuwe opleidingen erbij! Een voorzitter van een grote hogeschool sprak in die zin dan ook van een diarree van opleidingen. En dan hebben we het nog niet eens over de universiteiten. Het is natuurlijk volslagen irreëel te verwachten dat al die opleidingen toptien zijn.

Alle (honderden) Nederlandse opleidingen in de toptien. Wie even nadenkt, ziet meteen de contradictio in terminis. Toptien houdt in dat je tot de allerbeste behoort. Dat kan alleen als er minder goede en slechte opleidingen zijn. Maar als iedereen (dus elke opleiding) tot de allerbeste behoort, is er per definitie geen allerbeste meer. En dus geen toptien. Maar kennelijk geldt dit niet voor een minister van Onderwijs.

Hoe komt het toch dat politici vaak zulke onzinnige uitspraken doen? Het is opvallend dat de opeenvolgende ministers van Onderwijs voortdurend benadrukken dat ons onderwijs internationaal zeer hoog staat aangeschreven. Wie in het onderwijs werkt ervaart dagelijks deze constatering als een gotspe. De uitspraak van het hoge internationale aanzien van het Nederlandse onderwijs door de minister – en ook door Kamerleden – getuigt van een gebrek aan realiteitsbesef en een typisch Nederlandse zelfoverschatting. We hebben het beste onderwijs, de beste gezondheidszorg, de tolerantste samenleving, etc. van de wereld. In 1967 trad de WAO in werking. Minister Veldkamp (Sociale Zaken) en de Kamerleden stelden toen dat deze Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering de mooiste wet van heel Europa, ja zelfs van de wereld moest worden. Nou, dat is het dan ook geworden met thans bijna 950.000 WAO'ers en 28 miljard aan uitkeringsgelden. Zelfkennis ontbreekt in de Nederlandse politiek.

Angst is de kortste weg naar de afgrond zegt minister Hermans in hetzelfde interview. Eigendunk en onvoldoende realiteitsbesef leiden nog sneller naar die afgrond. Of moeten we de uitspraak van Hermans rekenen tot de wereldtoptien van ondoordachte uitspraken?