De laatste Germaanse keizer

Het oordeel van de gerenommeerde historicus Fritz Stern over de laatste Duitse keizer Wilhelm II liegt er niet om. ,,Achter het gemankeerde karakter ging een intelligente en visionaire man schuil die vastbesloten was zijn eigen stempel te drukken op een Duitsland dat, geloofde hij, voorbestemd was tot wereldmacht, een land dat als zodanig ook gevreesd zou worden. Wilhelm regeerde gedurende dertig rampzalige jaren; zijn macht was zo groot, zijn invloed zo verderfelijk en zijn karakter zo vastberaden dat zijn bewind gezien kan worden als een bewijs dat niet alles in de wereld beheerst wordt door blinde krachten en structuren'', schrijft hij in zijn magnum opus Goud en IJzer – Bismarck, Bleichröder en het ontstaan van het Duitse Rijk.

Weinigen zullen zich bij het kijken naar de tweedelige docementaire Wilhelm II: de laatste Duitse keizer herkennen in het oordeel van Stern. De film draait immers niet zozeer om 's mans macht, zijn invloed en de `dertig rampzalige jaren'. Veeleer laat de film aan de hand van orginele foto's en ander prachtig beeldmateriaal een man zien die alleen in het openbaar treedt als het mooi weer is, een kindervriend, en liefhebber van Griekenland en de Noorse fjorden. Voor kijkers die van authentieke zwart-wit opnamen houden is de film een genot.

Wilhelm II heet de meest gefotografeerde en gefilmde mens van zijn tijd te zijn. Hij liet zich graag portretteren, iets wat de twintig hoffotografen die hij in dienst had met verve deden. Met evenveel verve verbood de keizer foto's aan de openbaarheid prijs te geven waar hij, naar eigen inzicht, niet voordelig genoeg op stond. Anders dan op zijn fotografen had hij geen invloed op het materiaal van de eerste filmers in zijn tijd. Daar was, zo lijkt het, ook nauwelijks reden voor omdat de films vooral vrolijk onschuldig zijn. Maar wel mooi, zoals de beelden van zijn verblijf in Griekenland en de reis naar de fjorden. Het oudst bewaarde fragment dateert van 1901, toen in London koningin Victoria begraven werd.

Wilhelm II was een gepassioneerd jager en wanneer half september het jachtseizoen begon, waren ook de camaramensen weer van de partij. Ondanks een misvormde linkerarm was hij een goed schutter. De camera's registreerden ook de snelle opbouw van de Duitse oorlogsvloot vanaf 1912 en het begin van de `dodendans', het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, twee jaar later. Allengs raakte Wilhelm II de greep kwijt op de gang van zaken. Hij verviel in depressies en vluchtte bij het uitbreken van de revolutie in 1918 het land uit. Wilhelmina bood hem asiel aan en hij betrok `Huis Doorn'. In ballingschap besteeg hij nooit meer een paard en nam hij nooit meer een geweer ter hand. In plaats daarvan ging hij hout zagen om dat vervolgens aan de armen uit te delen.

Ook van zijn verblijf in Doorn zijn mooie opnamen gemaakt. Göring die half jaren '30 op bezoek komt in een poging de keizer voor het karretje van de nazi's te spannen. En beelden van de begrafenis van de onttroonde keizer in het park van Huis Doorn, in 1941. Het houtkappen was hem teveel geworden.

Close-up: Wilhelm II, zondag, Ned.1, 18.29-19.29u.