AANTAL VERLOSKUNDIGE CONTROLES KAN BEST WORDEN VERMINDERD

Vier op de vijf zwangere vrouwen kunnen zonder problemen met de helft minder verloskundige controles in de zwangerschap toe. Dat blijkt uit een grote studie van de WHO in vier niet-westerse landen (The Lancet, 19 mei). De onderzoekers vinden dat nu ook de frequente controles in het Westen met kritische blik bekeken moeten worden.

Het doel van zwangerschapscontroles is complicaties als ernstige bloedarmoede, zwangerschapvergiftiging en nierbekkenontsteking te voorkómen. In het Westen geldt een bijna heilige standaard, al in de jaren dertig ingevoerd en nooit meer veranderd, waarbij de zwangeren op afgesproken tijden naar de verloskundige gaan en in totaal 12 tot 14 keer voor controle komen. Voor zwangeren in armere landen was het door gebrek aan infrastructuur en kosten moeilijk om die westerse zorg te kopiëren. Reden voor de WHO om uit te zoeken of minder zwangerschapscontroles ook voldoen.

Aan het onderzoek deden 53 klinieken voor zwangerschapcontroles in vier landen (Argentinië, Cuba, Thailand en Saudi-Arabië) mee. Zevenentwintig Gezondheidscentra (waar 12.568 zwangere vrouwen kwamen) voerden een nieuw programma voor zwangerschapscontroles uit volgens een tweestappenmodel. Bij de eerste controle werden de zwangeren met een vragenlijst en lichamelijk onderzoek gescreend op risicofactoren als suikerziekte, hypertensie, eerdere miskramen of een meerlingzwangerschap. Als die risico's er niet waren kwamen deze vrouwen in een groep die gedurende de rest van de zwangerschap nog vier controles zou krijgen. Door deze screening kreeg 80 procent van de zwangeren het beperkte zorgaanbod. De 26 andere deelnemende centra (met 11.958 zwangeren) in dezelfde regio's streefden naar zorg volgens westers model, wat resulteerde in gemiddeld acht controles.

De uitkomsten in beide groepen zijn gelijk: de baby's zijn bij de geboorte even zwaar (gemiddeld ruim zes pond) en de moeders hebben even vaak last van complicaties. Miskramen en doodgeboorten vóór de 36-ste week van de zwangerschap kwamen in de schaars behandelde groep iets meer voor (1%) dan in de conventioneel behandelde groep (0,7% foetale sterfte voor de 36-ste week), maar het verschil was statistisch niet significant. De tevredenheid van moeders en hulpverleners met de geboden zorg is in beide groepen gelijk.

De WHO liet daarnaast zes al eerder verrichte kleinere onderzoeken naar zwangerschapsonderzoeken samenvatten. Die metastudie heeft dezelfde uitkomst als de grote studies. Vier controles tijdens de zwangerschap voor zwangeren met een laag risico is niet schadelijk voor moeder en kind, concluderen de onderzoekers. Lastig wordt het, volgens een commentaar in hetzelfde nummer, om na jarenlang aandringen op het meedoen aan zwangerschapscontroles, vrouwen nu te overtuigen van de veiligheid van minder controles.