Topman handelt er vrolijk op los

Ballast-baas Kottman kocht aandelen in zijn eigen bedrijf nadat gesprekken met HBG over het fuseren van de baggerdivisies zouden zijn vastgelopen. Koersgevoelige informatie of niet? ,,Je moet als bedrijf altijd de schijn vermijden.''

Een beetje ondernemer klust tegenwoordig bij als speculant. Hij handelt in aandelen van het eigen bedrijf, of in die van andere ondernemingen. Zelfs Paul Smits, topman van het zwalkende KPN, heeft er tijd voor. Eind maart kocht hij nog 8.980 aandelen van het telecombedrijf, zeven dagen later deed hij ze weer van de hand. Opmerkelijk. KPN verklaarde snel dat Smits ,,niet de schijn op zich wilde laden''. Om wat voor `schijn' het daarbij ging, maakte het concern niet duidelijk. Was er koersgevoelig nieuws opkomst over KPN?

Smits collega van Ballast Nedam, René Kottman, heeft er minder moeite mee om de schijn op zich te laden. Ook hij kocht in maart aandelen in zijn eigen bedrijf. Een investering die met terugwerkende kracht een extra lading kreeg. Vorige week maakte zijn firma bekend de baggerdivisie samen te voegen met die van HBG. De bedrijven waren al sinds begin dit jaar in gesprek, zo meldden de enthousiaste bestuursvoorzitters vorige week.

Deze week kwam Ballast Nedam noodgedwongen naar buiten met een nuancering over het tijdsverloop van de onderhandelingen. Toen Kottman zijn aandeeltjes kocht in maart, waren de gesprekken met HBG op een `dood spoor' beland. Van handel met voorkennis was dus geen sprake, zo concludeerde het concern zelf alvast. Voor de buitenstaander blijft het echter gissen. Hadden de twee partijen niet gewoon een onderhandelingspauze ingelast? Ze zijn er toch ook uitgekomen? ,,Het is te gek voor woorden dat bestuurders überhaupt tijd hebben om er zelf nog een beetje bij te beleggen. Je moet als bedrijf altijd de schijn vermijden'', zegt Ed Sprokholt, assistent-professor finance van de universiteit van Nijenrode. Sprokholt heeft in het verleden onder meer gepubliceerd over optieregelingen.

,,Vooral bestuurders die niet uit de financiële sector komen, zijn vaak nog minder goed op de hoogte van wat wel en niet kan'', weet Sprokholt. De handelswijze van Ballast Nedam lijkt illustratief. Achteraf blijkt bovendien dat Kottman de Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE) verkeerd had ingelicht over het aankoopbedrag èn de hoeveelheid aandelen. ,,Zulke dingen gebeuren'', luidde de laconieke reactie van een woordvoerder van het bouw- en baggerbedrijf.

Het is niet te hopen voor de STE dat de rest van het Nederlandse bedrijfsleven er eveneens zo tegen aankijkt. Effectentransacties in het eigen bedrijf door bestuurders, commissarissen en andere insiders, worden openbaar gemaakt via het register van de STE. Zo wil de beurswaakhond handel met voorwetenschap uitbannen, en transparantie en vertrouwen in de markt vergroten. Het resultaat van die aanpak valt of staat echter met de betrouwbaarheid van de aangeleverde gegevens.

In het bedrijfsleven zou iedereen zijn handel uit handen moeten geven via een zogenoemde vrije handrekening, suggereert Sprokholt van Nijenrode. Breng je aandelenportefeuille onder bij een onafhankelijke vermogensbeheerder en klaar is kees. Sprokholt refereert aan de zaak Boonstra. De oud Philips-topman kocht vorig jaar privé aandelen Endemol, vlak voordat het concern werd overgenomen. Justitie onderzoekt nu of Boonstra, die toen bevriend was met Endemol-commissaris Tóth, gehandeld heeft op basis van voorkennis. ,,Ook al heeft hij niet gebruik gemaakt van voorkennis, hij had gewoon de schijn moeten vermijden'', doceert Sprokholt.

ABN Amro heeft onlangs als eerste grootbank besloten om in de toekomst alle schijn te vermijden bij aandelenhandel door bestuurders. De top van het concern mag alleen nog maar via de vrije handrekening zaken doen, of beleggen in zogenoemde open-eindbeleggingsfonden. Fortis volgt binnenkort met eenzelfde beleid. ,,ABN Amro heeft in het verleden al zijn vingers gebrand aan een voorkenniszaak. Opvallend dat ze nu pas zijn overgestapt naar het gebruik van vrije handrekeningen. Dat de bank het nu doet kan ook voor de vorm zijn vanwege de discussie over Boonstra'', zegt Sprokholt.

,,In Nederland maakt men zich zorgen over belangenverstrengeling van politici, maar men zou ook nadrukkelijker moeten gaan kijken naar ondernemers.''