Toonaangevend grafisch vormgever

Grafisch ontwerper Otto Treumann, die woensdag op 82-jarige leeftijd is overleden, speelde een toonaangevende rol in de Nederlandse naoorlogse vormgeving. Hij behoorde tot de voorhoede van ontwerpers, die hun kracht vonden in het functionalisme. Alles wat hij maakte – van affiches tot logo's, postzegels en boekontwerpen – stond in dienst van de boodschap: kloeke en krachtige signalen die hij met uiterste precisie en een groot druktechnisch inzicht op papier zette.

Treumann werd geboren in een joods-liberaal gezin in Beieren en kwam in 1935 als vluchteling naar Nederland. Hier volgde hij een opleiding aan de Nieuwe Kunstschool in Amsterdam, die de Bauhaus-principes aanhing. Tijdens de oorlog raakte hij betrokken bij de grootscheepse vervalsing van persoonsbewijzen en distributiebonnen. Zijn perfectionisme stelde hem in staat werktekeningen van stempels en watermerken te maken op basis van uitvergrote foto's en zelfs de handtekening van SS-topman Rauter te vervalsen. In het boek In stug verzet verwees hij, sprekend over die tijd, naar het joodse spreekwoord `Wie één leven redt, redt de wereld'.

In zijn eerste ontwerpen na de bevrijding gaf Treumann overtuigend blijk van het vooruitgangsgeloof van de wederopbouw. Hij bezong de zegeningen van de industrie in affiches voor de Jaarbeurs in Utrecht en Ahoy' in Rotterdam en verzorgde het huisorgaan voor de Nederlandse Kunstzijde Fabrieken, waarvoor hij in 1948 de H.N. Werkmanprijs kreeg – de eerste van de vele bekroningen die hij ontving. Daarnaast werkte hij voor culturele opdrachtgevers als het Stedelijk Museum in Amsterdam en het Nationale Ballet.

Allengs kreeg het culturele werk de overhand, omdat het bedrijfsleven steeds vaker reclamebureaus inschakelde voor de vormgeving. Treumann betreurde die ontwikkeling; niet alleen uit eigenbelang, maar ook omdat er zodoende minder aandacht kwam voor de esthetiek. ,,Goed ontworpen affiches zouden het straatbeeld verlevendigen en op een hoger niveau brengen'', zei hij in 1968 in het Algemeen Handelsblad. Zelf ontwierp hij intussen een aantal postzegels die zijn persoonlijke betrokkenheid uitdroegen: drie zegels met perspectivisch in het beeld geplaatste foto's van verzetsmonumenten (1965) en een bevrijdingszegel waarop het V-teken in een strakke dynamiek oprijst uit het donker van de bezetting (1970). Tot zijn belangrijkste werk behoren voorts logo's voor de Nederlandse Gasunie, uitgever Wolters Kluwer en de Anne Frank Stichting. Ook was hij betrokken bij het logo-ontwerp voor luchtvaartmaatschappij El Al.

Treumann werd erelid van de Beroepsvereniging Nederlandse Ontwerpers en ontving in 1994, samen met zijn generatiegenoot Helmut Salden, een oeuvreprijs van de stichting Fonds van beeldende kunsten, vormgeving en bouwkunde. Toen het museum De Beyerd in Breda in 1999 een overzichtstentoonstelling aan hem wijdde, bleek eens te meer hoe beeldbepalend zijn beste werk is geworden voor het naoorlogse Nederland.