Together

De speelfilm Together van de Zweedse regisseur Lukas Moodysson geeft een hilarisch beeld van zeden en gewoonten in linkse kringen in de jaren zeventig. Het is zo'n aardige film dat je als Nederlander na afloop onwillekeurig jaloers verzucht: waarom hebben wij niet zo'n film gemaakt, wij hebben zulke kringen toch ook gekend?

In Together wordt de toon gezet door een scène waarin iemand als nieuw lid van de commune met de andere leden kennismaakt. Er is in de keuken net een ruzie gaande tussen twee van die leden, een man en een vrouw. De vrouw draagt alleen een T-shirt, haar schaamstreek is onbedekt. Ik heb geen zin steeds in jouw apparaat te moeten kijken als ik met je praat, zegt de man. Moet kunnen, vindt de vrouw, ze heeft last van een schimmelinfectie en daar moet lucht bij. Spaar me de medische details, zegt de man.

Zo kenschetst Moodysson trefzeker met één dialoogje de sfeer van geforceerde vrijgevochtenheid van die jaren. Voor iedereen die in diezelfde periode in zulke wereldjes heeft verkeerd, bevat de film tal van schokken van herkenning. Zo krijgt een ander nieuw lid van de commune al snel te horen dat het geen pas geeft om sociaal-democraat te zijn. Je was socialist, geen sociaal-democraat. Die formulering kan ik me letterlijk herinneren van een collega bij een links blad in de jaren zeventig. En niet alleen de formulering, maar ook het gietijzeren aplomb waarmee ze uitgesproken werd. Sociaal-democraten, dat waren ratten op de trappen naar de macht, de ware democratie begon pas bij het socialisme.

Van een andere collega herinner ik me de stellige verzekering dat de échte politiestaat in West-Duitsland was gevestigd – niet in Oost-Duitsland. En als je dat niet mét hem van mening was, had je jezelf ontmaskerd als een verderfelijke reactionair. Het is een van de redenen waarom ik een ongeneeslijk wantrouwen koester tegen figuren als Jan Nagel, die destijds ook zo dol was op Oost-Duitsland en die nu doet alsof de leefbaarheid van Nederland hem zo ter harte gaat.

Zulke mensen schakelen later even moeiteloos als geruisloos over op diametraal tegenovergestelde standpunten. Ik moest aan hen denken toen ik vorige week op de Dam in Amsterdam een demonstratie zag van de stichting Legalize! `Street Rave tegen de Drugsoorlog' heette die demonstratie. Er waren veel jongeren op de been en mensen als Hans Visser, Simon Vinkenoog en Femke Halsema zouden spreken. Volgens Legalize! is het drugsprobleem ,,een rechtstreeks gevolg van de `War On Drugs'.'' Instemmend schrijft Legalize!: ,,Zuid-Amerikaanse leiders hebben felle kritiek geuit op door de VS aangestuurde militaire escalatie in Colombia en gepleit voor legalisering.''

Kortom, het drugsprobleem wordt niet veroorzaakt door maffiose Zuid-Amerikaanse landen, maar door de Verenigde Staten, de eeuwige zondebok.

Zo kennen we elkaar weer.